Herinrichting Geleenbeek Oud-Roosteren A2 en Middelsgraaf, gemeente Echt-Susteren

In opdracht van Waterschap Limburg heeft EARTH Integrated Archaeology in december 2024 een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd in plangebied Geleenbeek Oud-Roosteren A2 - Middelsgraaf, gemeente Echt-Susteren. Hier zijn grondverstorende werkzaamheden ten behoeve van herinrichting van de Geleenbeek en de Middelsgraaf voorzien. Volgens bestemmingsplan Buitengebied gemeente Echt-Susteren heeft het plangebied een dubbelbestemming archeologie, waarde 3.1 Hierbij geldt een onderzoeksplicht als de grondverstoringen dieper zijn dan 0,40 cm onder maaiveld en groter zijn dan 500 m2. Voorziene bodemingrepen overschrijden deze grenzen. Geplande ontgravingen betreffen onder andere de aanleg van een nieuwe beekloop. Het onderzoek is uitgevoerd in het kader van de vergunningsaanvraag voor de herinrichting van de Geleenbeek en was noodzakelijk om te bepalen of bij de voorgenomen activiteiten de kans bestaat dat archeologische resten in de ondergrond worden aangetast. Op basis van het bureauonderzoek is een gespecificeerde archeologische verwachting opgesteld. De landschappelijke ligging van het plangebied op een Maasterras uit de periode Jonge Dryas – VroegHoloceen nabij permanent stromend water maakt dat de locatie gedurende lange tijd een zeer geschikte locatie voor menselijke activiteiten en bewoning is geweest. Deze ligging resulteert dan ook in een hoge archeologische verwachting voor de alle vier hoofdperioden. Diverse archeologische onderzoeken die de afgelopen jaren in de nabije omgeving van het plangebied zijn uitgevoerd onderbouwen deze hoge archeologische verwachting. In het gehele plangebied kunnen dan ook archeologische resten uit vrijwel alle perioden worden aangetroffen. In aanzienlijke delen van het plangebied is echter ook vastgesteld dat er sprake is van verstoringen van de natuurlijke ondergrond. Voor deelgebied Middelsgraaf betreft dit met name ontgrondingen voor kleiwinning en voor het plangebied langs de Geleenbeek betreft dit met name flinke vergravingen welke (ten dele zeer recentelijk) zijn uitgevoerd voor de aanleg van meerdere grote buizen en leidingen. Dit betreft ten dele ontgravingen van de bouwvoor en ten dele diepere ontgravingen. Een deel van de geplande ontgravingen bevindt zich in gebieden waar reeds diepe verstoringen bekend zijn. Voor deze delen is de kans zeer klein dat geplande ingrepen zullen leiden tot verstoring van mogelijk aanwezige resten en hier is dan ook geen vervolgonderzoek nodig. Voor de delen waar de ingrepen conflicteren met een hoge verwachting is de kans groot dat bij de ontgravingen eventueel aanwezige archeologische resten verloren zullen gaan. Voor deze gebieden adviseert EARTH een vervolgonderzoek door middel van een actieve archeologische begeleiding (protocol 4004) van de ontgravingen. Het bovenstaande vormt een selectieadvies en is op verzoek van opdrachtgever op 18 december 2024 voorgelegd aan het Bevoegd Gezag, de Gemeente Echt-Susteren. Op 19 december 2024 heeft het Bevoegd Gezag ingestemd met dit advies en de rapportage goedgekeurd. Op basis van dit onderzoek zal de bevoegde overheid een besluit nemen over de daadwerkelijke omgang met het risico archeologie. Indien tijdens de uitvoering van het grondwerk archeologische (toevals) vondsten worden gedaan, geldt de wettelijke plicht om deze te melden bij de bevoegde overheid, zoals staat aangegeven in de Erfgoedwet (Art. 5.10).