Transect-rapport 1522: Een archeologische begeleiding (AB) conform protocol opgraven (DO). Meppel, Engelaarde, gemeente Meppel (DR).

<p>Tussen november 2015 en januari 2016 is er een archeologische begeleiding uitgevoerd in het plangebied Engelgaarde te Meppel. Het gebied is door de Provincie Drenthe aangewezen voor meebewegende en gestuurde waterberging, omdat technische maatregelen zoals dijkverhoging en extra gemalen onvoldoende bescherming bieden tegen wateroverlast. In het westelijke deel van het plangebied zal het lokale waterpeil gaan meebewegen met dat van de Wold Aa, waardoor bij dreigende wateroverlast het overtollige water kan worden opgevangen. De agrarische gronden aan de oostzijde van het plangebied worden ingezet als gestuurde waterberging, die enkel zal worden ingezet wanneer de meebewegende waterberging niet voldoende ruimte biedt. Ten behoeve van de realisatie van deze plannen zullen er verschillende werkzaamheden plaatsvinden binnen het plangebied. Op basis van het vooronderzoek is voor vier deelgebieden (A-D) een archeologische begeleiding aanbevolen op basis van het vooronderzoek (Vanderhoeven & Hekman 2014). Dit advies is overgenomen door de bevoegde overheid. Dit rapport presenteert de resultaten van deze begeleiding. </p><p>Resultaten <br>Tijdens de archeologische begeleiding zijn alleen resten aangetroffen in deelgebied C. Haaks op de oude waterloop van de Wold Aa zijn de resten gevonden van een oversteekplaats uit de Midden tot Late IJzertijd. Deze heeft de vorm van een knuppelpad of brughoofd en bestaat uit verschillende aangepunte houten palen en staken in twee rijen. Hiertussen bevond zich ooit het wegdek, dat niet bewaard is gebleven. Op basis van 14C-onderzoek en het voorkomen van verschillende type bewerkingssporen zijn duidelijk twee fases te herkennen. Fase 1 dateert in de Midden-IJzertijd en kent verschillende reparaties. Tijdens fase 2 is direct ten oosten van de eerste structuur een nieuwe gebouwd, met dezelfde uiterlijke kenmerken. Er is naast het hout behorend tot het knuppelpad één andere vondst gedaan binnen de context van het knuppelpad: een runderkaak met vraatsporen. Ander vondstmateriaal ontbreekt volledig. Waarschijnlijk vormt het knuppelpad de aanloop richting een brug of ander soort constructie waarmee de veenrivier van de Wold Aa kon worden overgestoken. Naast het knuppelpad zijn nog enkele losse palen aangetroffen en een cluster van enkele palen. Van deze cluster is in ieder geval één paal te dateren in de Bronstijd. Daarnaast zijn er op deze vondst ook knaagsporen van een bever zichtbaar. Deze losse palen en staken zijn niet herkend als structuur, noch te relateren aan het knuppelpad. </p><p>Conclusie <br>De vondst van deze IJzertijd oversteekplaats is bijzonder te noemen, er zijn weinig andere bekend uit het Nederlandse laagveen in beekdalen. Het pad loop recht het veen rondom Meppel in en zal ongetwijfeld onderdeel zijn geweest van een langere veenweg vanaf de lage zandrug van Meppel of het Drents Plateau. Daarmee verschaft het voorbeeld in Meppel belangrijke nieuwe informatie in de constructiewijze van paden en oversteekplaatsen in het laagveen gedurende de IJzertijd en biedt het de kans om een nog onbekende veenweg beter in beeld te krijgen. Vanwege de onbekendheid van dit soort structuren verdient het bescherming, niet alleen voor het gedeelte dat reeds bekend is maar ook voor het verdere verloop van de route. Wij willen dan ook de suggestie doen om vervolgonderzoek uit te voeren naar het verdere verloop van dit knuppelpad en de brug over de veengeul op te sporen.1 Dit zou waarschijnlijk al kunnen door middel van een karterend booronderzoek, gezien het feit dat tijdens het aanvullend booronderzoek er meer restanten zijn aangetroffen in het verlengde van de opgegraven structuur. Dit zou het beste kunnen gebeuren door dwars op de verwachte loop van de weg een dicht boorgrid te plaatsen. Door het in kaart brengen van het verdere verloop van het tracé kan het knuppelpad en / of de oversteekplaats doelgericht in situ worden behouden en worden opgenomen op de archeologische beleidskaart van de gemeente Meppel. Verder zou kunnen worden gedacht aan een fysieke reconstructie van het knuppelpad en de brug om het publiek meer te betrekken bij deze bijzondere vondst en als extra recreatieve toevoeging aan het natuurgebied rondom de Wold Aa. Een goed voorbeeld van hoe dit eruit kan zien is de reconstructie van de Romeinse brug in de Tungelroysche Beek. Voor een goede reconstructie zouden na het karterend booronderzoek enkele proefputjes kunnen worden aangelegd om meer informatie te verkrijgen over de bouwwijze van het knuppelpad en de brug over de veengeul. Een andere optie kan zijn om een 3D-model te laten maken van de structuur.</p>