Plangebied Noorder Elsweg 9A in Dordrecht, gemeente Dordrecht

<p>
In opdracht van Evides Waterbedrijf heeft RAAP in juli en augustus 2025 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek) uitgevoerd voor het plangebied Noorder Elsweg 9A te Dordrecht in de gemeente Dordrecht. Dit onderzoek is nodig in verband met werkzaamheden in het kader van de voorgenomen bodemingrepen die eventueel aanwezige archeologische waarden in het plangebied zouden kunnen verstoren.
<p>
Op basis van de mogelijke ligging van het plangebied op de Dubbel stroomgordel, zichtbaar op het AHN, Beddinggordelkaart en de archeologische verwachtingskaart, geld een archeologische verwachting vanaf het neolithicum tot de late middeleeuwen (pre 1421) .
<p>
Voor het neolithicum tot de bronstijd geldt een middelhoge verwachting voor bewoning op de dieper gelegen stroomgordels (Boer et al., 2009). Deze kunnen aangetroffen worden op de top van oeverwallen van oudere fases van de Dubbel stroomgordel. Aan de zuidkant van de Dubbel zijn de oudere oeverwallen aangetroffen op circa -3 m NAP (Dorst, 2022). Voor het plangebied zou dat circa
3,6 m -mv zijn.
<p>
Voor de ijzertijd tot de vroeg middeleeuwen geld een middelhoge verwachting voor bewoning op de jongere stroomgordels (Boer et al., 2009). Op de zuidoever van de Dubbel zijn ook archeologische vondsten bekend voor desbetreffende periodes (Dorst & Bosman, 2022). Aan de zuidkant van de Dubbel zijn de jonge oeverwalafzettingen aangetroffen op -2,51 m NAP. Aan de noordkant kwamen
deze oeverwalafzettingen voor op -1 m NAP, Dit is respectievelijk 3,1 m -mv en -1,6 m -mv waarin de jonge oeverwalafzetting van de Dubbel aangetroffen zou kunnen worden.
<p>
Voor de late middelleeuwen tot 1421 geldt een doorgaans hoge archeologische verwachting voor bewoningsporen langs de stroomgordel van de Dubbel. Deze hoge verwachting hangt samen met de primaire (ontginnings-) nederzettingen die zich vormden als bewoningslinten langs de oevers. De hoge verwachting geld daarom voor de hierboven genoemde jonge oeverwallen van de Dubbel. Voor het
tussen de rivieren gelegen komklei-op-veen geldt een middelhoge verwachting. De top van het komgebied kenmerkt zich door veen, en kan gezien de booronderzoeken nabij het plangebied verwacht worden op -3,6 en -2,2 m NAP aangetroffen worden. Voor het plangebied zou dit rond de 4,2 en 2,8 m - mv zijn.
<p>
Gezien de erosieve afzettingen van ‘t Bergsche Veld is het waarschijnlijk dat de top van het veen en de hoger gelegen oeverwallen al geërodeerd zijn. Hierdoor is mogelijke top van het leefniveau verdwenen en de kans op huisrestanten van de middeleeuwen tot 1421 klein.
<p>
Er is een lage archeologische verwachting voor de nieuwe tijd op basis van de relatief late inpoldering van Polder de Biesbosch in circa 1927, en de topografische kaarten die geen bebouwing laten zien in de 20e eeuw.
<p>
Uit de onderzoeksresultaten blijkt dat in het plangebied sprake is van een erosieve afzetting van het Merwededek (Formatie van Echteld) op het Hollandveen (Formatie van Nieuwkoop), gevolgd door fluviatiele afzettingen (Formatie van Echteld).
<p>
De verwachte fluviatiele afzettingen, behorend tot de jonge fase van de fossiele beddinggordel de Dubbel, zijn niet aangetroffen. In het grootste gedeelte van het plangebied is veen aangetroffen, of resten van veen waarop oorspronkelijk veen heeft gelegen. Deze waarnemingen geven aan dat de beddinggordel van de Dubbel niet door het plangebied liep vanaf circa de ijzertijd. Vanaf de ijzertijd heeft het plangebied in het komgebied gelegen van de Oude Maas en de jongere fase van de Dubbel.
<p>
De archeologische verwachting voor archeologische resten vanaf de ijzertijd tot 1421 kan naar beneden bijgesteld worden. De archeologische verwachting de periode van het neolithicum tot de bronstijd kan gehandhaafd blijven. Op basis van de gezette boringen waarin mogelijke oeverafzettingen aangetroffen zijn van de
Dubbel is in hoeverre de top intact is niet meer vast te stellen. Wel lijkt een gedeelte geërodeerd door getijdegeulen van het Merwededek, maar is het mogelijk dat onder de plekken waar veen is aangetroffen, nog intacte oeverafzettingen schuil gaan. De potentiële oeverafzettingen zijn aangetroffen op zijn hoogst op 280 cm -mv (-2,24 m NAP). Daarmee ligt het ruim onder de diepte van de verwachte bodemingrepen, met uitzondering van de bodemingrepen bij de 4 nieuw aan te leggen filterbuizen. De omvang van de filterbuizen is klein en daarmee is de verstoring van eventuele archeologische resten gering.
<p>
De lage archeologische verwachting voor het veenpakket kan gehandhaafd blijven. Het Merwededek is erosief afgezet op het veen, waardoor de veraarde top, en daarmee het mogelijke archeologische potentie, verdwenen is. Als gevolg is alleen nog de onderste laag van het veen aanwezig, en in sommige gevallen alleen de afzettingen waarin de humeusiteit van het veen doorloopt. Hoewel de top
van het in 1421 verdronken landschap hier niet meer vast te stellen is, ligt een gedeelte van dit landschap op een diepte tussen de 210 en 335 cm -mv (respectievelijk -1,70 en -3,02 m NAP),
<p>
RAAP adviseert om het plangebied vrij te geven voor de voorgenomen ontwikkelingen mits de aanleg van de benodigde kabel en leidinginfrastructuur, en de bronwaterleiding boven de -2,24 m NAP worden aangelegd.. Dit betekent dat in het kader van de ruimtelijke procedure geen archeologisch onderzoek meer hoeft te worden uitgevoerd.
<p>
Dit rapport geeft (selectie)adviezen. Het is aan de bevoegde overheid, de gemeente Dordrecht, deze al dan niet over te nemen in de vorm van een (selectie)besluit.
<p>