Bureauonderzoek en Verkennend Booronderzoek Archeologie Plangebied Brinkstraat 16 te Borne gemeente Borne

Hamaland Advies heeft in opdracht van BJZ.nu Bestemmingsplannen voor de heer T. Morselt van Aannemingsbedrijf Morselt uit Borne, een archeologisch onderzoek uitgevoerd voor de geplande nieuwbouw op de locatie aan de Brinkstraat 16 te Borne, gemeente Borne. De aanwezige bedrijfsgebouwen worden gesloopt, met uitzondering van het gemeentelijk monument aan de Brinkstraat 16 (zie bijlage 1). Het totale plangebied heeft een omvang van 2.088 m². De nieuwe ontwikkeling zorgt voor een nog onbekende bodemverstoring, maar verwacht wordt dat deze niet dieper zal zijn dan 0,80 m-mv (vorstvrije fundering).Het plangebied ligt volgens de Archeologische verwachtings- en advieskaart van de gemeente Borne in het historische centrum. Er geldt een hoge waarde voor archeologische resten uit de Middeleeuwen en Nieuwe tijd. Hier kunnen resten van gebouwen in de vorm van grondsporen en stenen en houten funderingen, waterputten, beerputten, afvalkuilen, verkavelingen, greppels, etc. voorkomen die verband houden met de bewoning in een historische kern. Gemeentelijke eis is een KNA conform onderzoek bij bouwwerken groter dan 100 m² en bij bodemingrepen dieper dan 40 cm. Bij deze verstoringen dient aan de gemeente een rapport te worden overlegd waarin de archeologische waarden van het terrein dat blijkens de aanvraag zal worden verstoord naar het oordeel van het bevoegd gezag in voldoende mate zijn vastgesteld. Een deel aan de Potkampstraat in het zuidwesten van het plangebied is gecategoriseerd als gebied waar archeologische resten zijn aangetast of verdwenen. Hier is geen archeologisch onderzoek noodzakelijk.Het onderzoeksgebied bedraagt derhalve 1.745 m2 waarbij het plangebied is verminderd met de oppervlaktes van verstoorde gebied (ca. 130 m²) en het te handhaven gemeentelijke monument aan de Brinkstraat 16 (ca. 213 m²). Door de overschrijding van de vrijstellingsgrens is door Hamaland Advies KNA conform bureauonderzoek uitgevoerd, aangevuld met een inventariserend veldonderzoek met verkennende boringen.Conclusie bureauonderzoek Op grond van de bestudeerde bronnen kan geconcludeerd worden dat het plangebied een hoge trefkans heeft op archeologische resten uit alle periodes, van het Laat-Paleolithicum tot en met de Nieuwe Tijd.De bodem heeft ter plaatse door bebouwing en sloop vanaf de 13e eeuw naar verwachting in de bovengrond geen onverstoord profiel meer. Omdat de dikte van het esdek ter plaatse tussen de 25-40 cm of meer kan bedragen, kan de diepere ondergrond deels nog onverstoord zijn. Dit zal met het bodemonderzoek moeten worden bevestigd.Om het verwachtingsmodel te toetsen is een verkennend booronderzoek uitgevoerd met in totaal 5 boringen.Resultaten De aangetroffen bodemopbouw is grotendeels intact en bestaat uit een subrecent geroerde bovenlaag van circa 50 cm met daaronder een dikke plaggendek op een dunne laag sterk lemig zand op dekzand. Het totale ophogingpakket (antropogeen) is gemiddeld 140 cm dik. Het oorspronkelijk bodemtype is een beekeerdgrond. De natuurlijke bodem (dekzand) is aangetroffen op dieptes variërend van 115 cm-mv (boring 5) tot 180 cm-mv (boring 2).In 4 van de 5 boringen zijn in de oorspronkelijke eerdlaag een groot aantal archeologische indicatoren aangetroffen. Naast aardewerk zijn er opvallende vondsten aanwezig. In boring 1 is in de basis van de eerdlaag menselijk botmateriaal aangetroffen. Deze vondst kan gerelateerd worden aan de ligging naast de Oude Kerk van Borne. Hoewel het kerkhof van het plangebied gescheiden wordt door de Potkampstraat, lijkt het erop dat het kerkhof zich in een vroegere (middeleeuwse) fase verder uitgestrekt heeft tot in het plangebied. Ook kan het om botmateriaal uit geruimde graven gaan die destijds in een knekelkuil zijn verzameld. Een tweede bijzondere vondst is een trapeziumvormig stuk vuursteen met sterk retouche langs de randen. Hoewel het (afgebroken) stuk afkomstig lijkt van een vuurstenen mes of dolk, is het daarvoor te plomp en te dik. Het betreft dan ook een vuurkets die gebruikt is voor het afvuren van een geweer of pistool met een vuursteenslot. Daarmee kan de vondst in de tweede helft van de 16e eeuw of de 17e eeuw gedateerd worden. De aangetroffen bodemopbouw met de daarin aanwezige indicatoren bevestigen het jarenlange gebruik van de locatie als woon- en werkgebied binnen de oudste historische kern van Borne.Selectieadvies Op grond van de resultaten van het bodemonderzoek adviseren wij om geen bodemingrepen uit te voeren dieper dan 50 cm-mv. Indien toch diepere bodemingrepen voorzien zijn, dan adviseren wij om een waarderend proefsleuvenonderzoek uit te laten voeren om de aard, omvang en datering van de aanwezige archeologische resten te kunnen vaststellen. Hierbij worden restanten van erven met hallehuizen verwacht, waterputten, paden van veldkeien en resten van menselijke begravingen.Voorbehoud Bovenstaand advies vormt een zogenaamd selectieadvies. Met nadruk wijst Hamaland Advies erop dat dit selectieadvies nog niet betekent dat al bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen. De resultaten van dit onderzoek zullen namelijk eerst moeten worden beoordeeld door de bevoegde overheid (gemeente Borne) en diens adviseur, de regionaal archeoloog van gemeente Borne (dhr. drs. J.A.M. Oude Rengerink), die vervolgens een selectiebesluit neemt.Verder dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (ex artikel 53 Monumentenwet 1988) kenbaar te worden gemaakt, om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: ‘Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij onze minister’. Deze aangifte dient te gebeuren bij de RCE te Amersfoort. Het verdient aanbeveling ook de verantwoordelijk ambtenaar van de gemeente Borne hiervan per direct in kennis te stellen.