การจัดการมูลฝอยชุมชนโดยการประยุกต์ใช้การวิเคราะห์การไหลของวัสดุ: กรณีศึกษาเทศบาลเมืองปู่เจ้าสมิงพราย

ปัญหามูลฝอยถือเป็นปัญหาสำคัญระดับประเทศ และมีแนวโน้มทวีความรุนแรงมากขึ้น โดยเฉพาะปัญหาการกำจัดมูลฝอยอย่างไม่ถูกต้องตามหลักวิชาการ เช่น การเทกอง การเผาในที่โล่งแจ้ง การกำจัดมูลฝอยด้วยวิธีการเหล่านี้ก่อให้เกิดปัญหาทางสิ่งแวดล้อมในด้านต่าง ๆ ได้แก่ มลพิษทางดิน มลพิษทางน้ำ และมลพิษทางอากาศ นอกจากนี้ ยังส่งผลกระทบต่อสุขภาพอนามัยของประชาชน เช่น กระบวนการย่อยสลายมูลฝอยอาจก่อให้เกิดกลิ่นเหม็น เป็นแหล่งเพาะพันธุ์สัตว์และพาหะนำโรค และทำให้มีสภาพภูมิทัศน์ที่ไม่เหมาะสม การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแหล่งกำเนิด องค์ประกอบและปริมาณของมูลฝอยชุมชนและเพื่อประยุกต์ใช้การวิเคราะห์การไหลของวัสดุในการศึกษาทางเลือกการจัดการมูลฝอยที่เหมาะสมของเทศบาลเมืองปู่เจ้าสมิงพราย อำเภอพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ ผลจากการศึกษาพบว่า ในปัจจุบันมูลฝอยที่เก็บขนได้จากเทศบาล (เฉลี่ย 39,967.56 ตันต่อปี) มีแหล่งกำเนิดมาจากชุมชน (ร้อยละ 76.49) ตลาด (ร้อยละ 1.70) สถานศึกษา (ร้อยละ 0.79) ศาสนสถาน (ร้อยละ 1.77) โรงงานอุตสาหกรรม (ร้อยละ 16.04) และสถานประกอบการที่ไม่เข้าข่ายเป็นโรงงานอุตสาหกรรม (ร้อยละ 3.21) โดยมีองค์ประกอบส่วนใหญ่เป็นมูลฝอยอินทรีย์คิดเป็น ร้อยละ 51.44±0.85 รองลงมาเป็นมูลฝอยทั่วไป ร้อยละ 39.75±3.95 มูลฝอยรีไซเคิล ร้อยละ 8.69±3.09 และมูลฝอยอันตราย ร้อยละ 0.12±0.20 ในภาพรวมพบว่า อัตราการเกิดมูลฝอยเฉลี่ย มีค่าเท่ากับ 1.48±0.08 กิโลกรัมต่อคนต่อวัน โดยร้อยละ 99 ของมูลฝอยที่เก็บรวบรวมได้ ถูกนำไปกำจัดด้วยวิธีการเทกองแบบควบคุม การศึกษาทางเลือกในการจัดการที่เหมาะสมโดยการประยุกต์ใช้การวิเคราะห์การไหลของวัสดุในการศึกษาพบว่า หากเทศบาลมีการคัดแยกมูลฝอยและนำมูลฝอยแต่ละประเภทไปจัดการด้วยเทคโนโลยีทางเลือกจะสามารถลดปริมาณมูลฝอยที่จะนำไปกำจัดขั้นสุดท้ายได้มากถึงร้อยละ 74-78 (แปรผันตามเทคโนโลยีที่เลือก) และยังสามารถลดการปลดปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่เกิดขึ้นจากกระบวนการย่อยสลาย โดยประมาณ ปีละ 40,282.20 ตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า สำหรับเทคโนโลยีที่มีประสิทธิภาพซึ่งพิจารณาจากการเปรียบเทียบต้นทุน รายได้ ระยะเวลาคืนทุน พบว่าการผลิตมูลฝอยเชื้อเพลิง การนำมูลฝอยไปจำหน่ายเป็นอาหารเลี้ยงสัตว์ และการคัดแยกเพื่อจำหน่าย เป็นเทคโนโลยีทางเลือกที่เหมาะสมมากที่สุดสำหรับการจัดการมูลฝอยทั่วไป มูลฝอยอินทรีย์และมูลฝอยรีไซเคิล ตามลำดับ ดังนั้น การสนับสนุนความรู้ ความเข้าใจถึงความสำคัญของการคัดแยกมูลฝอยให้กับประชาชนในเขตเทศบาลและผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้อง เพื่อให้เกิดการจัดการมูลฝอยแต่ละประเภทอย่างมีประสิทธิภาพ เป็นมาตรการสำคัญที่ควรดำเนินการ