วัตถุ ผัสสะ และสังคมของคนเล่นแผ่นเสียงในยุคดิจิทัล

วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ศึกษาวัฒนธรรมการเล่นแผ่นเสียงในปัจจุบันที่เผยให้เห็นสถานะเชิงวัฒนธรรมทางวัตถุของแผ่นเสียงจากยุคแอนะล็อกมาสู่ยุคดิจิทัล มิติเชิงผัสสะของคนเล่นแผ่นเสียง และรูปแบบสังคมคนเล่นแผ่นเสียงในปัจจุบัน ผู้ศึกษาวิเคราะห์ผ่านกรอบแนวคิดวัฒนธรรมทางวัตถุ (material culture) และมานุษยวิทยาผัสสะ (anthropology of the senses) ผู้ศึกษาเก็บข้อมูลทั้งในพื้นที่ออนไลน์และพื้นที่กายภาพ ในพื้นที่กรุงเทพมหานคร ได้แก่ การเข้าร่วมกลุ่มคนเล่นแผ่นเสียงในเฟซบุ๊กและสังเกตการณ์สื่อออนไลน์ต่าง ๆ ของคนเล่นแผ่นเสียง การสังเกตการณ์อย่างมีส่วนร่วมในร้านแผ่นเสียง และการสัมภาษณ์เจ้าของร้านแผ่นเสียงและคนเล่นแผ่นเสียงทั้งคนที่เติบโตมาในยุคของแผ่นเสียงและคนรุ่นใหม่ที่หันมาสนใจแผ่นเสียง จากการศึกษาพบว่า สถานะทางวัฒนธรรมของแผ่นเสียงมีหลากหลายสถานะและแปรเปลี่ยนอยู่ตลอดช่วงเวลา แต่ละสถานะยังเชื่อมโยงกับมิติเชิงผัสสะในด้านต่าง ๆ ทั้งที่ถูกลดทอนจากอดีตและเสริมเพิ่มเข้ามาในปัจจุบัน และกระบวนการเล่นของคนเล่นแผ่นเสียงทำให้พวกเขาได้มิติเชิงผัสสะที่หลากหลายทั้งการได้ยิน การได้เห็น การได้กลิ่น และการได้สัมผัสวัตถุทางดนตรี ซึ่งเป็นการเชื่อมต่อร่างกายของพวกเขากับแผ่นเสียงผ่านผัสสะ และผัสสะเหล่านี้ยังเกี่ยวพันกับประวัติศาสตร์และความทรงจำที่ล้อมรอบวัตถุแผ่นเสียง อีกทั้งด้วยบริบทเทคโนโลยีดิจิทัลได้ทำให้สังคมคนเล่นแผ่นเสียงไม่ได้ผูกติดพื้นที่กายภาพอย่างร้านแผ่นเสียงเท่านั้นแต่ได้ขยายสังคมไปสู่พื้นที่ออนไลน์และคนรุ่นใหม่ก็หันมาสนใจเล่นแผ่นเสียงอีกด้วย กล่าวได้ว่า วัฒนธรรมทางวัตถุของแผ่นเสียงในปัจจุบันได้สะท้อนให้เห็นถึงรูปแบบทางเลือกของการบริโภคดนตรีที่มีการรวมกลุ่มเฉพาะของคนที่มีรสนิยมและความชอบแผ่นเสียงเหมือนกันทั้งในพื้นที่ออนไลน์และพื้นที่กายภาพผ่านการมีประสบการณ์เชิงผัสสะร่วมกัน วัฒนธรรมนี้ไม่ได้คงอยู่แค่เฉพาะในกลุ่มคนที่เติบโตมาในยุคแผ่นเสียงจึงมีความระลึกถึงอดีตและมีความคุ้นเคยกับผัสสะเหล่านี้เท่านั้น แต่มันยังได้แพร่กระจายไปสู่คนรุ่นใหม่ที่ทำให้พวกเขาได้ประสบการณ์เชิงผัสสะทางดนตรีที่หลากหลายที่พวกเขาไม่เคยได้รับมาก่อน วัฒนธรรมทางวัตถุของแผ่นเสียงในยุคดิจิทัลจึงเป็นการผสมผสานกันระหว่างวัฒนธรรมทางวัตถุแบบแอนะล็อกกับดิจิทัลของสิ่งที่เคยมีมาในอดีตและสิ่งที่อยู่ในปัจจุบันไว้ด้วยกัน วัตถุวัฒนธรรมนี้บรรจุไว้ด้วยวัตถุ คุณค่าและความหมาย ตลอดจนประสบการณ์เชิงผัสสะ