Gorinchem, Knipsteeg 13-15 Gemeente Gorinchem (Z-H) Archeologische Opgraving

<p>Van 13 tot en met 29 mei 2019 heeft De Steekproef bv een archeologische opgraving uitgevoerd aan de Knipsteeg nummers 13 en 15 te Gorinchem, gemeente Gorinchem, provincie Zuid-Holland. De aanleiding voor het onderzoek betrof de geplande nieuwbouw in het plangebied (plan 'De Speelwagen'). Voorafgaand is een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd (Hoogendijk 2015). Naar aanleiding hiervan is geconcludeerd dat voor het plangebied een zeer hoge archeologische verwachting geldt. In het plangebied konden resten vanaf de 13e eeuw worden verwacht. Het doel van de archeologische opgraving was om archeologische sporen uit de diverse gebruiksperiodes van de locatie veilig te stellen door archeologische materialen systematisch te verzamelen en te documenteren. De verkregen informatie wordt gebruikt voor toekomstig wetenschappelijk onderzoek naar historische bewoning en de historische ontwikkeling van de stad Gorinchem. Er zijn 124 archeologische grondsporen aangetroffen in het plangebied. Deze bestaan uit bakstenen muren en fundamenten, gemetselde beerputten, een waterput, houten tonnen en palen, kuilen, leerlooikuipen, ophogingslagen en dempingslagen van een gracht. De oudste sporen bestaan uit een gracht die dateert uit de 14e eeuw en in het begin van de 15e eeuw is gedempt. Deze was mogelijk de noordelijke erfgrens van het Hof van Arkel. Na de demping worden er in de 15e eeuw huizen gebouwd. Tegen het einde van de 16e eeuw of aan het begin van de 17e eeuw is er sprake van een leerlooierij in het plangebied. Deze zal tot in het begin van de 18e eeuw actief zijn geweest. In 1736 maakt de bebouwing en leerlooierij plaats voor een kolfbaan die tot 1809 in gebruik was. In totaal zijn er 212 vondstnummers uitgedeeld. Deze bestaan uit aardewerk, metaal, bouwmateriaal, hout, dierlijk bot, leer, glas en botanische monsters. Het aardewerk dateert tussen de late middeleeuwen (ca. 1250) tot nieuwe tijd laat (ca. 1920). Houtresten zijn verzameld van ondermeer leerlooikuipen (dendrochronologisch gedateerd in 1529 en 1561) en van tonputten (dendrochronologisch gedateerd in 1511 en 1706). Leren resten bestonden veelal uit resten van schoenen uit de nieuwe tijd. De botresten werden voor een deel verzameld uit ophogingslagen en afvalkuilen en voor deel uit de beerputten. Tussen de botmateriaal zaten veel hoornpitten die duiden op leerbewerking. Ook het plantaardig materiaal afkomstig uit de leerlooikuipen bleek na botanisch onderzoek te bestaan uit run, gemalen boomschors dat gebruikt werd om de huiden te looien. Het archeologisch onderzoek aan de Knipsteeg 13-15 heeft verrassende resultaten opgeleverd die een belangrijke bijdrage leveren aan de historische ontwikkelingen in het plangebied en de stad Gorinchem. Eerst een 14e eeuwse gracht die mogelijk het middeleeuwse Hof van Arkel omringde. En vervolgens bleek er vanaf het laatste kwart van de 16e eeuw een leerlooierij actief te zijn geweest in het plangebied. Vermeldingen van deze looierij bleken echter aanwezig te zijn in het archief. Hierdoor konden de archeologische gegevens gekoppeld worden aan de historisch gegevens om zo een duidelijk beeld te krijgen van de historische ontwikkeling in het plangebied. Met de afronding van het archeologisch veldwerk en de rapportage is aan de archeologische verplichting voldaan en kunnen bouwwerkzaamheden plaatsvinden in het het terrein. De aanwezige archeologische resten zijn gedocumenteerd en geborgen (met uitzondering van de rand van het plangebied). Voor toekomstig archeologische onderzoek in de nabij omgeving en de aangrenzende percelen wordt geadviseerd om rekening te houden met de aanwezigheid van de gedempte gracht om het hofgebied. Deze gracht is in het vlak moeilijk te herkennen. Het is dan aan te bevelen om zoveel mogelijk van de profielwanden te documenteren. Aan de direct aangrenzende percelen van het onderzochte gebied dient rekening te worden gehouden met meer sporen en structuren van de 16e/17e eeuwse leerlooierij.</p>