Haarsteeg, donkhof Gemeente Heusden, Plangebied Donkhof te Haarsteeg

<p>In opdracht van BügelHajema Adviseurs heeft het onderzoeks- en adviesbureau BAAC bv een archeologisch bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek met behulp van boringen (verkennende fase) uitgevoerd in het plangebied Donkhof te Haarsteeg. Aanleiding voor het onderzoek is het plan nieuwbouw te realiseren op de locatie.</p><p>Uit het bureauonderzoek blijkt dat het plangebied deel uit maakt van een dekzandrug op de overgang van het dekzandgebied naar het riviergebied van de Maas. Vanaf het neolithicum is dit gebied geleidelijk bedekt geraakt met veen, waarbij de dekzandruggen gezien de archeologische vondsten in de omgeving pas ná de ijzertijd bedekt zijn geraakt. Het is niet uit te sluiten dat de hogere dekzandruggen nooit of slechts met een dunne laag veen bedekt zijn geraakt. Vanaf 1000 n.C. is het veengebied van de oeverwal van de Oude Maas ontgonnen, waarbij op de oude dekzandrug een achterkade is aangelegd. Door de verbeterde ontwatering en mogelijk door veenwinning is het veen in de loop der eeuwen verdwenen. Als gevolg van verploeging van het restveen en rivierklei en plaggenbemesting is in het plangebied een dik, bruin cultuurdek ontstaan, waardoor archeologische waarden tegen verstoring beschermd zijn. Gezien de eeuwenlange bedekking met veen zal de onderliggende bodem bestaan uit een veldpodzolgrond en/of een relatief natte gooreerd- of beekeerdgrond.</p><p>Op de achterkade is in de loop van de middeleeuwen het dorp Haarsteeg ontstaan. Het uiterste noordelijke deel van het plangebied maakt deel uit van dit dorpslint en was in ieder geval in het begin van de negentiende eeuw in gebruik als moestuin en boomgaard met droogschuur.</p><p>Op basis van deze resultaten wordt aan het plangebied een hoge verwachting toegekend voor archeologische waarden (vuursteenvindplaatsen, nederzettingen, graven, e.d.) uit het laatpaleolithicum tot en met de ijzertijd. Gezien de vermoedelijke veenbedekking geldt voor de Romeinse tijd en vroege middeleeuwen een lage tot middelhoge verwachting. Voor het noordelijke deel van het plangebied geldt voor de periode vanaf de volle middeleeuwen een hoge verwachting (nederzettingsresten). Voor het zuidelijke deel geldt voor deze periode een lage verwachting voor nederzettingsresten, maar hier worden wel sporen van hopteelt (middeleeuwen en nieuwe tijd) verwacht.</p><p>Uit het veldonderzoek blijkt dat de bodem in het plangebied bestaat uit een 50 tot 110 cm dik cultuurdek met daaronder in het grootste deel nog restanten van een veldpodzolprofiel. In het uiterste noordelijke deel is het bodemprofiel door het eeuwenlange gebruik als erf in het cultuurdek opgenomen. In het zuidelijke deel was het gebied naar verwachting te nat voor de vorming van een podzolprofiel. In het uiterste zuidelijke deel is een oude sloot aangeboord. In het noordelijke deel van het plangebied, in en direct langs het oude bewoningslint van Haarsteeg, zijn aardewerkfragmenten aangetroffen, die dateren uit de periode vanaf de vroege middeleeuwen-C. <br>Op basis van deze gegevens behoudt het noordelijke deel van het plangebied een hoge verwachting voor archeologische waarden uit de middeleeuwen en nieuwe tijd. Gezien de relatief natte omstandigheden wordt de archeologische verwachting voor het uiterste zuidelijke deel bijgesteld naar laag voor alle perioden. Voor de rest van het plangebied geldt een hoge verwachting voor archeologische waarden uit het laatpaleolithicum tot en met de ijzertijd. In het gebied met een hoge verwachting (3710 m2) wordt geadviseerd om bij bodemverstoringen dieper dan 40 cm –mv1 een proefsleuvenonderzoek uit te voeren. Voor het gebied met een lage verwachting wordt geen vervolgonderzoek aanbevolen.</p>