Bad Nieuweschans, Hamdijk 49 Gemeente Oldambt, Gr. Een Archeologisch Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O) Verkennende Fase

<p>Op 26 maart 2025 is aan de Hamdijk 49 tussen Klein-Ulsda en Bad Nieuweschans,
gemeente Oldambt, een verkennend archeologisch booronderzoek uitgevoerd. De
aanleiding voor het onderzoek is het funderingsherstel en de herinrichting van de boerderij
en het bijgebouw. De nieuwe funderingen zullen door middel van poeren in het dekzand
gezet worden. De verstoringsdiepte is de diepteligging van het dekzand, dat hier op basis
van booronderzoekresultaten circa vier meter onder het maaiveld zou liggen. De
bodemingrepen voor deze plannen betekenen een bedreiging voor eventueel aanwezige
archeologische waarden. Het plangebied heeft een oppervlakte van circa 0,88 hectare.
Voorafgaand aan het veldwerk is een archeologisch verwachtingsmodel opgesteld.
Het plangebied ligt in het ingepolderde Dollardbekken. Het oorspronkelijke pleistocene
dekzandlandschap raakte tijdens het neolithicum bedekt met veen. In de middeleeuwen ging
men vanuit de hogere oeverwallen het veen ontginnen. Hierdoor ontstond een dichtbevolkt
gebied, het Reiderland. Rondom de Westerwoldsche Aa ontstond langs Hamdijk zo ook een
bewoningslint, met verschillende nederzettingen en steenhuizen. Door nalatig onderhoud
van de dijken en stormvloeden in de vijftiende eeuw verdronk dit land in de Dollard. De
middeleeuwse nederzettingen in dit gebied werden weggespoeld en bedolven onder een
laag klei. Geleidelijk aan werd het land weer ingepolderd. In de eeuwen daarna werd het
land ten noorden van de schans verder ingepolderd. Op de kadastrale minuutplan van
1811-1832 is een boerderij zichtbaar in het plangebied. Dit betreft de voorganger van de
huidige boerderij, die volgens de BAG-viewer in 1850 is gebouwd.
In het plangebied kunnen drie potentiële archeologische niveaus worden verwacht.</p><p>
Direct onder het maaiveld in de Dollardklei kunnen resten van de inpoldering en historische
boerderijplaats worden aangetroffen daterend uit de nieuwe tijd. Onder dit kleidek kunnen
in de top van het (intacte) veen nog resten worden verwacht van het verdronken Reiderland
daterend uit de middeleeuwen. In het pleistocene dekzand kunnen nog resten aanwezig zijn
uit de steentijd zoals bijvoorbeeld kampen van jagers-verzamelaars uit het paleo- of
mesolithicum of nederzettingen uit neolithicum.</p><p>
Tijdens het veldwerk zijn zes boringen uitgevoerd, hetgeen neerkomt op een
boordichtheid van circa 6,8 boringen per hectare. In het plangebied bestaat de
bodemopbouw grofweg uit 1) een bouwvoor/bouwzand, 2) ophogingslaag/verstoord
kleipakket met puin, 3) natuurlijke knipklei van de Dollardinbraak (al dan niet verrommeld),
4) een veenpakket met overstromingslagen en 5) het dekzand met plaatselijk een (ten dele)
intacte podzolbodem. De top van het dekzand ligt hier op een diepte vanaf 2,6 meter tot
meer dan 3,6 meter onder maaiveld. In de boringen zijn geen archeologische indicatoren
aangetroffen, afgezien van puinfragmenten en houtskoolspikkels (alleen in boring 5) in de
verrommelde bovenste lagen.</p>