การคุ้มครองสิทธิของผู้ขนส่งอาหารผ่านแพลตฟอร์ม

ความก้าวหน้าของเทคโนโลยีประกอบกับความต้องการอิสระในการทำงานก่อให้เกิดคนงานรูปแบบใหม่ที่เรียกว่า คนงานกิ๊ก (Gig worker) ซึ่งมีลักษณะการทำงานที่ไม่ต้องอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของนายจ้างทั้งหมดดังเช่นคนงานประจำ แต่ก็มิได้มีอิสระในการทำงานเทียบเท่ากับคนงานรับจ้างอิสระ (Freelance) โดยผู้ขนส่งอาหารผ่านแพลตฟอร์ม (Rider) ก็เป็นหนึ่งในอาชีพที่จัดอยู่ในประเภทคนงานกิ๊กที่ได้รับความนิยมและมีผู้ทำอาชีพดังกล่าวจำนวนมาก แต่ในปัจจุบันกลับพบว่ากลุ่มผู้ขนส่งอาหารผ่านแพลตฟอร์มเหล่านี้ไม่ได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายแรงงาน อันเนื่องมาจากความไม่ชัดเจนของสถานะทางกฎหมายระหว่างผู้ขนส่งอาหารผ่านแพลตฟอร์มกับผู้ให้บริการขนส่งอาหารผ่านแพลตฟอร์ม ที่ยังคงมีประเด็นต้องวินิจฉัยว่าความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลทั้งสองเป็นความสัมพันธ์ภายใต้สัญญาจ้างแรงงานอันเป็นผลให้ผู้ขนส่งอาหารผ่านแพลตฟอร์มได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายแรงงานหรือไม่ ในขณะที่ความสัมพันธ์ระหว่างผู้ขนส่งอาหารผ่านแพลตฟอร์มกับผู้ให้บริการขนส่งอาหารผ่านแพลตฟอร์มยังคงเป็นที่ถกเถียงกันในวงกว้าง และยังไม่มีกฎหมายหรือคำพิพากษาศาลฎีกาที่ได้วินิจฉัยประเภทของสัญญาระหว่างบุคคลทั้งสองไว้โดยเฉพาะ จึงเปิดโอกาสให้เกิดปัญหาการปฏิบัติต่อผู้ขนส่งอาหารผ่านแพลตฟอร์มอย่างไม่เป็นธรรม ทั้งในเรื่องค่าตอบแทนหรือในเรื่องการประสบอุบัติเหตุจากการทำงาน ซึ่งการจะแก้ไขปัญหาดังกล่าวเพื่อคุ้มครองกลุ่มผู้ขนส่งอาหารผ่านแพลตฟอร์มจำเป็นต้องวินิจฉัยความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลทั้งสองว่าอยู่ภายใต้สัญญาประเภทใด แล้วจึงหาแนวทางการคุ้มครองสิทธิของผู้ขนส่งอาหารผ่านแพลตฟอร์มให้เหมาะสมกับประเภทของสัญญาในลำดับถัดไปผลการวิจัยพบว่า แม้สัญญาระหว่างผู้ขนส่งอาหารผ่านแพลตฟอร์มกับผู้ให้บริการแพลตฟอร์มขนส่งอาหารตามหลักกฎหมายไทยในปัจจุบันเป็นความสัมพันธ์ภายใต้สัญญาจ้างแรงงานแล้วด้วยเหตุผลเรื่องอำนาจควบคุมบังคับบัญชาของแพลตฟอร์มผู้ให้บริการขนส่งอาหาร ซึ่งเป็นการวินิจฉัยไปในทิศทางเดียวกับกรณีรัฐแคลิฟอร์เนีย ประเทศสหรัฐอเมริกา และในประเทศอังกฤษ อันมีผลให้ผู้ขนส่งอาหารผ่านแพลตฟอร์มได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายแรงงาน แต่อย่างไรก็ตาม เมื่อพิจารณาถึงความเหมาะสมของการบังคับใช้กฎหมายแรงงานในธุรกิจดังกล่าวกลับพบว่า ความคุ้มครองตามกฎหมายแรงงานไม่เหมาะสมต่อลักษณะการทำงานของผู้ขนส่งอาหารผ่านแพลตฟอร์ม โดยเฉพาะอย่างยิ่งความคุ้มครองเกี่ยวกับเวลาการทำงาน ดังนั้น ความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลทั้งสองจึงเป็นกรณีสัญญาจ้างแรงงานชนิดพิเศษที่ไม่นำกฎหมายแรงงานมาบังคับใช้ หรือกล่าวอีกนัยหนึ่งคือ สัญญาระหว่างผู้ขนส่งอาหารผ่านแพลตฟอร์มกับผู้ให้บริการแพลตฟอร์มขนส่งอาหารเป็นสัญญาไม่มีชื่อชนิดหนึ่งที่ยังไม่มีกฎหมายกำหนดสิทธิและหน้าที่ของคู่สัญญาไว้ แต่กฎหมายยังคงยอมรับให้สัญญาดังกล่าวมีผลบังคับใช้ได้ ดังนั้นเพื่อที่จะคุ้มครองสิทธิของผู้ขนส่งอาหารผ่านแพลตฟอร์มจึงต้องออกกฎหมายเพื่อกำหนดสิทธิและหน้าที่ให้กับคู่สัญญา โดยความคุ้มครองที่ผู้เขียนเห็นว่าจำเป็นและเหมาะสมต่อลักษณะการทำงานของผู้ขนส่งอาหารผ่านแพลตฟอร์ม ได้แก่ ค่าตอบแทนที่เป็นธรรม สภาพการทำงานที่เป็นธรรม สัญญาที่เป็นธรรม กระบวนการจัดการที่เป็นธรรม และระบบตัวแทนที่เป็นธรรม