ปัจจัยที่นำไปสู่การตัดสินใจไม่รับตำแหน่งนายกรัฐมนตรีในปี พ.ศ. 2531 ของพลเอกเปรม ติณสูลานนท์

การวิจัยนี้เป็นการศึกษาเชิงคุณภาพเกี่ยวกับปัจจัยที่นำไปสู่การตัดสินใจไม่รับตำแหน่งนายกรัฐมนตรีในปี พ.ศ. 2531 ของพลเอกเปรม ติณสูลานนท์ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยเชิงสถาบันที่เป็นทางการ และปัจจัยเชิงสถาบันที่ไม่เป็นทางการ ที่นำไปสู่การตัดสินใจไม่รับตำแหน่งนายกรัฐมนตรีของพลเอกเปรม ติณสูลานนท์ ในปี พ.ศ. 2531จากผลการศึกษาพบว่า ปัจจัยเชิงสถาบันที่เป็นทางการที่สำคัญที่สุด จนนำไปสู่การตัดสินใจไม่รับตำแหน่งนายกรัฐมนตรีของพลเอกเปรม ติณสูลานนท์ ในปี พ.ศ. 2531 คือ รัฐบาล และพรรคการเมือง เนื่องจากความขัดแย้งทั้งในระหว่างพรรคร่วมรัฐบาล และภายในพรรคเดียวกัน รวมไปถึงกับพรรคฝ่ายค้าน ได้สร้างความยุ่งยากในการบริหารจัดการทางการเมืองให้กับพลเอกเปรม ติณสูลานนท์ เป็นอย่างมาก นับตั้งแต่ปี พ.ศ. 2523 – 2531 ส่วนปัจจัยเชิงสถาบันที่เป็นทางการในระดับรอง คือ กองทัพ เนื่องจากมีกลุ่มนายทหารในกองทัพหลายส่วนที่มีความขัดแย้ง และไม่พึงพอใจรัฐบาลพลเอกเปรม ติณสูลานนท์ จนนำไปสู่การกบฏหรือสร้างความตึงเครียดในกองทัพหลายครั้ง ขณะที่ปัจจัยเชิงสถาบันที่ไม่เป็นทางการที่สำคัญที่สุด คือ ภาคประชาชน เนื่องจากภาคประชาชนมีการเคลื่อนไหวคัดค้านการดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีที่ไม่ได้มาจากการเลือกตั้งของพลเอกเปรม ติณสูลานนท์ และวิพากษ์วิจารณ์การเข้าแทรกแซงทางการเมืองของกองทัพ และกลุ่มทหารต่าง ๆ มาอย่างต่อเนื่องโดยผู้วิจัยมีข้อเสนอแนะเพื่อต่อยอดการวิจัยที่เกี่ยวข้องในอนาคต คือ ในการคาดการณ์สถานการณ์ทางการเมืองของไทยในอนาคต เราอาจสามารถนำกรอบการวิเคราะห์ดังกล่าวมาปรับใช้เป็นตัวแบบการตัดสินใจรับหรือไม่รับตำแหน่งนายกรัฐมนตรี รวมไปถึงการตัดสินใจรับหรือไม่รับตำแหน่งทางการเมืองของบุคคลสำคัญต่าง ๆ ถึงแม้ว่าระบอบการปกครองในปัจจุบันอาจไม่ได้มีความคล้ายคลึงกันในทุกด้านเมื่อเทียบกับในยุครัฐบาลพลเอกเปรม ติณสูลานนท์ ก็ตาม และหากในอนาคตมีผู้เลือกศึกษาประเด็นนี้ในช่วงรัฐบาลที่ปกครองในระบอบประชาธิปไตยแบบเต็มใบ หรือแม้แต่ในระบอบเผด็จการทหารโดยตรง ก็น่าจะช่วยสะท้อนภาพความเหมือน และความต่างของปัจจัยที่ส่งผลต่อการไม่รับตำแหน่งนายกรัฐมนตรีหรือตำแหน่งทางการเมืองอื่น ๆ ของตัวแสดงในระบอบการปกครองที่แตกต่างกันได้รอบด้านมากขึ้น ซึ่งจะช่วยทำให้การสร้างตัวแบบหรือกรอบการวิเคราะห์ปัจจัยที่นำไปสู่การตัดสินใจไม่รับตำแหน่งนายกรัฐมนตรีหรือตำแหน่งทางการเมืองอื่น ๆ ของไทย และของต่างประเทศมีความสมบูรณ์ครบถ้วนมากยิ่งขึ้นอีกด้วย