ผลของโปรแกรมสนับสนุนและให้ความรู้ต่อพฤติกรรมการป้องกันภาวะแทรกซ้อนและภาวะแทรกซ้อนหลังผ่าตัดในผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนักที่ได้รับการผ่าตัดเปิดช่องท้อง

พฤติกรรมการป้องกันภาวะแทรกซ้อนหลังผ่าตัด และภาวะแทรกซ้อนหลังการผ่าตัด เป็นสิ่งสำคัญ ที่แสดงถึงผลลัพธ์ของการดูแลรักษาผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนักที่ได้รับการผ่าตัดเปิดช่องท้อง การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมสนับสนุนและให้ความรู้ต่อพฤติกรรมการป้องกันภาวะแทรกซ้อนและภาวะแทรกซ้อนหลังผ่าตัดในผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนักที่ได้รับการผ่าตัดเปิดช่องท้อง โดยได้นำทฤษฎีการดูแลตนเองของโอเร็ม ในส่วนระบบการพยาบาลแบบสนับสนุนและให้ความรู้ มาใช้เป็นแนวทางการศึกษา กลุ่มตัวอย่างคือ ผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยจากแพทย์ว่าเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนักที่ต้องได้รับการผ่าตัดเปิดช่องท้องใน โรงพยาบาลภูมิพลอดุลยเดช กรมแพทย์ทหารอากาศ จำนวน 52 ราย โดยการคัดเลือกลุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจงที่มีคุณลักษณะตามคุณสมบัติที่กำหนด แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม เก็บข้อมูลในเดือน ธันวาคม 2563 ถึง เดือน ตุลาคม 2565 เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย 1) แบบบันทึกข้อมูลส่วนบุคคล 2) แบบประเมินอาการเจ็บปวดแผลผ่าตัด 3) แบบบันทึกภาวะแทรกซ้อนระบบทางเดินหายใจ 4) แบบประเมินการฟื้นตัวการทำหน้าที่ของลำไส้ และ 5) แบบประเมินพฤติกรรมการป้องกันภาวะแทรกซ้อนหลังผ่าตัด 6) โปรแกรมสนับสนุนและให้ความรู้ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา สถิติไคสแควร์ สถิติที ฟิชเชอร์ และสถิติการวิเคราะห์ความแปรปรวนแบบผสม (two way mixed-designs ANOVA) ผลการศึกษาพบว่า ผู้ป่วยทั้งกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุมมีค่าคะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมการป้องกันภาวะแทรกซ้อนหลังผ่าตัดวันที่1, 3, และ 5 แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) และผู้ป่วยกลุ่มทดลองมีค่าคะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมการป้องกันภาวะแทรกซ้อนหลังผ่าตัดวันที่ 1, 3, และ 5 สูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) ภาวะแทรกซ้อนหลังผ่าตัด ได้แก่ (1) ค่าคะแนนเฉลี่ยความเจ็บปวดแผลผ่าตัดของกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุมในระยะหลังผ่าตัดวันที่ 1, 3, และ 5 แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) และกลุ่มทดลองมีค่าคะแนนเฉลี่ยความเจ็บปวดแผลผ่าตัดในระยะหลังผ่าตัดวันที่ 1, 3, และ 5 ต่ำกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีsนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) (2) ค่าคะแนนเฉลี่ยการฟื้นตัวการทำหน้าที่ของลำไส้ของกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุมในระยะหลังผ่าตัดวันที่ 1, 3, และ 5 แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) และผู้ป่วยกลุ่มทดลองมีค่าคะแนนเฉลี่ยการฟื้นตัวการทำหน้าที่ของลำไส้ในระยะหลังผ่าตัดวันที่ 1, 3, และ 5 สูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) (3) ภาวะแทรกซ้อนระบบทางเดินหายใจ พบว่าอัตราการเกิดภาวะแทรกซ้อนระบบทางเดินหายใจระหว่างกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุมไม่มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p> .05) ผลการศึกษาในครั้งนี้แสดงให้เห็นว่า โปรแกรมสนับสนุนและให้ความรู้สามารถเพิ่มพฤติกรรมการป้องกันภาวะแทรกซ้อนหลังผ่าตัดและลดการเกิดภาวะแทรกซ้อนหลังผ่าตัดในผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนักที่ผ่าตัดเปิดช่องท้อง ดังนั้นพยาบาลหรือบุคลากรทางสุขภาพอาจจะพิจารณานำโปรแกรมสนับสนุนและให้ความรู้ในการส่งเสริมพฤติกรรมการป้องกันภาวะแทรกซ้อนหลังผ่าตัดไปประยุกต์ใช้ในหอผู้ป่วยศัลยกรรมต่อไป