Ontgronding Zeumeren te Voorthuizen

<p>In dit rapport worden de onderzoeksresultaten gepresenteerd van het waarderend onderzoek door middel van proefsleuven, dat is uitgevoerd door Synthegra bv in opdracht van RGV Holding BV. Het onderzoek is in de periode van 18 september tot en met 12 oktober 2006 uitgevoerd op een terrein gelegen tussen de Zeumerse weg en de snelweg A1, in de gemeente Barneveld. De locatie heeft een oppervlakte van ongeveer 6,5 hectare. Het plangebied zal ontgrond worden ten behoeve van het uitbreiden van de recreatieplas te Zeumeren, waarmee eventueel aanwezige archeologische waarden verloren gaan.</p><p>In 2005 is door Synthegra Archeologie bv een verkennend onderzoek door middel van boringen uitgevoerd. Daaruit bleek, dat op een groot deel van de locatie min of meer intacte bodemprofielen voorkwamen, waarin onder een plaggendek nog restanten van een oudere podzolbodem voorkwamen. In de boringen werden ook resten aangetroffen, die geïnterpreteerd zijn als indicatoren voor bewoning tijdens de vroege en de late middeleeuwen. Er werd aangenomen, dat er bewoning had plaatsgevonden op een dekzandkopje tussen lager gelegen delen. Daarom is geadviseerd om voorafgaand aan de ontgronding een waarderend veldonderzoek uit te voeren. Het bevoegd gezag, de gemeente Barneveld, heeft dit advies overgenomen. Voor het waarderend onderzoek is een Programma van Eisen opgesteld door drs. B. Klooster (Dronten) en goedgekeurd door drs. J. Mansen namens de gemeente Barneveld.</p><p>Het waarderend veldonderzoek bestond uit 18 proefsleuven met een uniforme breedte van vier meter en een totale lengte van 500 meter. Zodoende is een sample van gemiddeld 3% van het plangebied onderzocht, waarbij in het waardevolle westelijke terreingedeelte de dekking hoger was dan in het oostelijk gedeelte. De meeste proefsleuven lagen in het westelijke gedeelte. Het doel van het waarderend onderzoek was het bepalen van de omvang, de aard, de datering en de fysieke kwaliteit van tijdens eerder onderzoek reeds aangetoonde archeologische waarden. Daarbij werd speciaal aandacht besteed aan het vaststellen van de begrenzing van de nederzetting.</p><p>Uit het waarderend onderzoek is gebleken, dat in alle sleuven met uitzondering van de geheel verstoorde sleuf 18, een plaggendek voorkomt dat nog een dikte heeft van ruim 50 tot meer dan 100 cm, hoewel het maaiveld in de vorige eeuw waarschijnlijk verlaagd en geëgaliseerd is. Onder het plaggendek liggen plaatselijk nog restanten van de oorspronkelijke podzolbodem. Er werd geen dekzandkopje aangetroffen; veeleer betreft het de flank van een dekzandrug.</p><p>In de meeste sleuven zijn grondsporen aangetroffen, die grotendeels gedateerd kunnen worden in de periode tussen circa 900 en circa 1200 AD. Hieronder zijn een woonstalhuis van type Gasselte B, gedeelten van twee andere zwaar gefundeerde gebouwen, waterputten, spiekers en diverse andere sporen. De waterputten reiken tot in het grondwater, hierin kunnen nog organische resten bewaard zijn gebleven. Het vondstmateriaal bestaat overwegend uit kogelpotaardewerk; er is nauwelijks importaardewerk gevonden. Andere vondsten (ijzer, steen) zijn schaars.<br>Uit de resultaten van het onderzoek blijkt ook, dat het gebied waarde kern van de nederzetting, waarbinnen de middeleeuwse bewoningsactiviteiten zich vooral hebben afgespeeld, in het westelijk deel van het plangebied was gelegen, tussen het lagere terrein langs de beek en de hogere terreindelen. De rest van het terrein bevatte ook sporen, greppels en bijgebouwtjes, die kenmerkend zijn voor de periferie van een nederzetting. Dit deel van het terrein was waarschijnlijk een akkergebied, vermoedelijk een zogenaamde kamp-ontginning. Mogelijk heeft dit terreingedeelte ook deel uitgemaakt hebben van een ouder complex van zwervende erven.</p><p>De voorafgaande perioden zijn slechts heel schaars vertegenwoordigd met sporen en vondsten: Er zijn twee vuurstenen schrabbers uit het Meso- of Neolithicum gevonden. Daarnaast is er een aantal ongedateerde waarschijnlijk prehistorische houtskoolhoudende grondsporen aangetroffen, alsmede een greppel en een handvol handgevormde aardwerkfragmenten uit de IJzertijd.</p><p>Op basis van deze resultaten is aan het terrein een hoge tot zeer hoge archeologische waarde toegekend. Het terrein wordt daarom vanuit archeologisch gezichtspunt behoudenswaardig geacht. De gemeente Barneveld zal een beslissing nemen over verdere maatregelen ten aanzien van deze vindplaats.</p>