Plangebied Brabantia te Aalst, gemeente Waalre; archeologisch vooronderzoek: een inventariserend karterend en waarderend veldonderzoek proefsleuven

<p>In opdracht van Wooninc. heeft RAAP Archeologisch Adviesbureau van 28 november tot en met 2 december 2011 een inventariserend karterend en waarderend veldonderzoek in de vorm van proefsleuven uitgevoerd ter plaatse van plangebied Brabantia te Aalst (gemeente Waalre). De aanleiding van het onderzoek is de geplande nieuwbouw en de daarbij gepaard gaande bestemmingsplanwijziging.<br>Het primaire doel van proefsleuvenonderzoek was het toetsen en aanvullen van de gespecifi - ceerde archeologische verwachting voor het onderzochte gebied, waarbij het in eerste instantie ging om het (al dan niet) vaststellen van de aanwezigheid van archeologische grondsporen. Voorts diende het onderzoek zich te richten op de aard, omvang, datering, kwaliteit (gaafheid en conservering) en diepteligging van eventueel aanwezige archeologische grondsporen en resten.</p><p>Op basis van het vooronderzoek (Wijnen & Stiekema, 2009; Van Lil, 2009) werd verwacht dat het plangebied zich op de overgang van het beekdal van de Tongelreep naar drogere gronden bevindt. Tijdens het proefsleuvenonderzoek werd duidelijk dat het plangebied nog geheel in het natte beekdal van de Tongelreep ligt.</p><p>Met uitzondering van het uiterste oosten van het plan gebied zijn overal holocene beekafzettingen aangetroffen. De oorspronkelijke bodem is een beekeerdgrond, die waarschijnlijk vanaf de 18e eeuw is opgehoogd door de vorming van een esdek (lage enkeerdgrond). Voor de bouw van de Brabantiafabriek (20e eeuw) is nagenoeg het gehele plangebied opgehoogd met een laag geel zand. Deze fasen van ophogen hadden wellicht als doelstelling grondverbetering vanwege de hoge grondwaterstand.</p><p>Vanwege de ligging in het natte beekdal zijn geen nederzettingssporen aangetroffen. Veel sporen, voornamelijk in het westelijke deel van het plangebied, zijn te relateren aan het recente gebruik van het plangebied als fabriek (recente verstoringen). Daarnaast zijn enkele sporen gevonden die in verband kunnen worden gebracht met het historische gebruik als weiland en akkerland.</p><p>Concreet zijn voornamelijk perceelsgreppels aangetroffen, die nagenoeg allemaal op het Minuutplan (www.watwaswaar.nl) uit de periode 1811-1832 staan afgebeeld. In mindere mate zijn ook ploegsporen, een aantal (losse) kuilen en paalkuilen aangetroffen die hiermee in verband kunnen worden gebracht. Vanwege hun relatief jonge karakter en hun aanwezigheid op historisch kaartmateriaal, zijn deze niet behoudenswaardig.</p><p>In een aantal proefsleuven (en ook nog te zien op het Minuutplan) zijn aanwijzingen aangetroffen voor de aanwezigheid van een historische beekloop. Dergelijke (nog oudere) beeklopen of meanders zijn ook nog op diepere niveaus in de holocene beekafzettingen te verwachten. Hier kunnen beekdalspecifi eke vindplaatsen voorkomen zoals tijdelijke jachtkampementen van jager-verzamelaars, rituele deposities, beekovergangen, bruggen, watermolens, afvaldumps, enzovoort. Deze beekdalspecifi eke resten zijn door middel van een proefsleuvenonderzoek niet te traceren omdat het om zeer lokale fenomenen gaat die op meerdere niveaus in beekafzettin gen kunnen voorkomen. De enige methode die hierin voldoet, is een archeologische begeleiding van de toekomstige graafwerkzaamheden.</p>