Archeologisch vooronderzoek in het kader van de renovatie van het Gemaal Terwolde te Terwolde, gemeente Voorst

Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie heeft een inventariserend veldonderzoek door middel van verkennende boringen uitgevoerd voor een plangebied bij Terwolde, gemeente Voorst (Kaart 1). Het onderzoek wordt uitgevoerd ten behoeve van de renovatie van het mr. A.C. Baron van der Feltz Gemaal aan de Bandijk 25. Onderdeel van de geplande ingrepen wordt gevormd door het verbreden van het toevoerkanaal, met een oppervlakte van ca. 2575 m2. Het inventariserend veldonderzoek is uitgevoerd op 29 juni 2022. Uit het veldonderzoek is gebleken dat in de ondergrond van het plangebied een pakket grof zand, afgedekt met een 25 tot 40 cm dikke zandige leemlaag aanwezig is. Er is een groot hoogteverschil in de diepteligging van de leemlaag in het westen van het plangebied en het oosten van het plangebied. Op basis van dit hoogteverschil wordt verwacht dat in het westen van het plangebied sprake is van het Pleistocene rivierterras, afgedekt door de Laag van Wijchen, en in het oosten van het plangebied oever- op beddingafzettingen van de IJssel. De leemlaag wordt afgedekt door een 50 tot 140 cm dik, heterogeen en kalkrijk klei- en zandpakket. Waarschijnlijk is dit recent opgebracht om het terrein te egaliseren. De leemlaag kan als een potentieel archeologisch niveau worden beschouwd, voor het westen van het plangebied vanaf het Laat-Paleolithicum en voor het oosten van het plangebied voor de Vroege en Late Middeleeuwen. In boring 5 werd een houtskoolbrok gevonden in de leemlaag maar er zijn geen andere indicatoren aangetroffen. Het houtskoolbrok kan op natuurlijke wijze gevormd zijn. Op basis van de boringen worden in het plangebied geen archeologische waarden verwacht. Advies. Op basis van het relatief grote aantal boringen in het plangebied en het ontbreken van eenduidige archeologische indicatoren worden geen archeologische waarden in het plangebied verwacht. Daarom is geen vervolgonderzoek noodzakelijk en kan de locatie vrijgegeven worden voor de voorgenomen ontwikkeling. Het bevoegd gezag, de gemeente Voorst, dient eerst over het advies in dit rapport een besluit te nemen. Wanneer het bevoegd gezag besluit dat vervolgonderzoek niet noodzakelijk is en het plangebied wordt vrijgegeven voor de voorgenomen ontwikkelingen, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische ‘toevalsvondst’ wordt gedaan, is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, de gemeente Voorst, en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.
Naschrift. De adviseur van het bevoegd gezag (dhr. H.G. Pape-Luijten, regioarcheoloog Stedendriehoek) heeft het conceptrapport getoetst. In het selectiebesluit d.d. 14 juli 2022 wordt aangegeven: “Op basis van het archeologisch onderzoek i.v.m. de verbreding van het toevoerkanaal kan worden geconcludeerd dat de bodem in het plangebied grotendeels intact is, maar geen concrete archeologische indicatoren heeft opgeleverd en een lage archeologische verwachting krijgt toegekend. Daarom adviseert Vestigia vrijgave van het plangebied. De gemeente Voorst onderschrijft dit advies. Het plangebied kan worden vrijgegeven voor wat betreft archeologie. Voor de omgevingsvergunning hoeven geen verdere eisen gesteld te worden ten aanzien van archeologie. Mochten er onverhoopt toch nog archeologische resten worden aangetroffen of vermoed tijdens de geplande civiele werkzaamheden, dan geldt conform de Erfgoedwet de formele plicht deze resten te melden. Deze melding kan gemakshalve worden gedaan bij ondergetekende. Bij vragen of opmerkingen kunt u contact op nemen met H.G. Pape-Luijten (regioarcheoloog Stedendriehoek) op 06-11707200 of [e-mail].”