หน้าที่และอำนาจขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น: ศึกษากรณีหน้าที่และอำนาจด้านสาธารณสุข

หน้าที่และอำนาจด้านสาธารณสุขขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นไทยยังคงมีปัญหาในการดำเนินการตามหน้าที่ โดยในกฎหมายจัดตั้งองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมิได้มีการบัญญัติหน้าที่และอำนาจด้านสาธารณสุขขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นไว้อย่างชัดเจน บัญญัติเพียงว่าให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีหน้าที่ในการป้องกันและระงับโรคติดต่อ มีหน้าที่ในการจัดเก็บขยะมูลฝอยและสิ่งปฏิกูล และหน้าที่อื่นเกี่ยวกับด้านสาธารณสุข แต่ไม่ได้บัญญัติถึงรายละเอียดขอบเขตของหน้าที่และอำนาจไว้อย่างชัดเจน ประกอบกับการมีกฎหมายอื่นซึ่งมีการบัญญัติกำหนดหน้าที่และอำนาจขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นไว้ โดยมีการบัญญัติทั้งในรูปแบบของการยืนยันอำนาจขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นซึ่งทำให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีอำนาจชัดเจน หรือในรูปแบบของการตัดหรือจำกัดอำนาจขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นซึ่งทำให้อำนาจขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นลดลง และการซ้ำซ้อนของกฎหมายดังกล่าวยังก่อให้เกิดการตีความบทบัญญัติของกฎหมาย อันส่งผลให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นไทยไม่สามารถจัดทำบริการสาธารณะด้านสาธารณสุขได้อย่างเต็มที่หรืออย่างที่ควรจะเป็นตามหลักการกระจายอำนาจจากการศึกษาหน้าที่และอำนาจด้านสาธารณสุขขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในประเทศไทยและต่างประเทศจำนวน 2 ประเทศ ได้แก่ ญี่ปุ่นและสหรัฐอเมริกา พบว่า องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในประเทศญี่ปุ่นและประเทศสหรัฐอเมริกามีหน้าที่และอำนาจด้านสาธารณสุขที่เกี่ยวกับการจัดตั้งโรงพยาบาล การจัดหาวัคซีนและยารักษาโรคการควบคุม การแพทย์ฉุกเฉิน การป้องกันและการระงับโรคติดต่อในสัตว์ การจัดเก็บขยะมูลฝอยและสิ่งปฏิกูล การควบคุมมลพิษทางอากาศ ที่หลากหลายและมีขอบเขตที่ชัดเจนกว่าองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นของประเทศไทย ซึ่งเป็นผลมาจากการที่กฎหมายของไทยนั้นไม่มีการบัญญัติให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีหน้าที่และอำนาจเป็นการทั่วไปตามแนวคิดเรื่อง “ความสามารถทั่วไป” ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น นอกจากนี้กฎหมายที่เกี่ยวกับหน้าที่และอำนาจด้านสาธารณสุขของประเทศญี่ปุ่นและสหรัฐอเมริกายังมีการบัญญัติแบ่งแยกหน้าที่และอำนาจระหว่างรัฐกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและระหว่างองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นไว้อย่างชัดเจน ขณะที่กฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้องกับอำนาจด้านสาธารณสุขก็มีการบัญญัติสนับสนุนหรือยืนยันอำนาจขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่บัญญัติไว้ในกฎหมายจัดตั้ง ซึ่งแตกต่างกับกฎหมายของไทย โดยในกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้องนั้นกลับมีการบัญญัติในลักษณะตัดอำนาจหรือก่อให้เกิดความไม่ชัดเจนที่ทำให้ต้องมีการตีความ ซึ่งส่งผลให้หน้าที่และอำนาจด้านสาธารณสุขขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นไทยลดน้อยลงและวิธีการจัดทำบริการสาธารณะด้านสาธารณสุขก็ยังคงมีรูปแบบที่จำกัดวิทยานิพนธ์เล่มนี้จึงเสนอแนะให้มีการตรากฎหมายกลางที่มีการบัญญัติหลักการแบ่งแยกหน้าที่และอำนาจไว้ในกฎหมาย มีการศึกษา รวบรวมและปรับปรุงกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับภารกิจด้านสาธารณสุขเนื่องจากกฎหมายที่เกี่ยวของกับหน้าที่และอำนาจด้านสาธารณสุขขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นนอกจากกฎหมายจัดตั้งองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นแล้วยังมีกฎหมายอื่นอีกหลายฉบับที่เกี่ยวข้อง จึงเห็นควรที่จะมีการศึกษากฎหมายที่เกี่ยวข้องกับสาธารณสุขเพื่อปรับปรุงแก้ไขให้มีความสอดคล้องกัน และส่วนของวิธีการใช้อำนาจนั้น ควรที่จะมีการแก้บทบัญญัติของกฎหมายซึ่งถูกบัญญัติมาเป็นเวลานานและยังไม่ได้รับการแก้ไขให้เป็นปัจจุบัน โดยกำหนดให้การร่วมมือในการจัดทำบริการสาธารณะด้านสาธารณสุขในรูปแบบของการจัดตั้งสหการนั้นไม่จำกัดเพียงแต่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นระดับหรือประเภทเดียวกันเท่านั้น แต่ควรให้องค์กรปกครองท้องถิ่นทุกประเภทสามารถที่จะร่วมมือในการจัดทำบริการสาธารณสุขได้