BOSH MIYA JAROHATIDAN KEYINGI EPILEPSIYALAR VA KOGNITIV BUZILISHLAR

Bosh miya jarohatlari (BMJ) natijasida kelib chiqadigan epilepsiya va kognitiv buzilishlar nevrologik kasalliklar orasida muhim o’rin tutadi. Ushbu holatlar bemorlarning hayot sifatini sezilarli darajada pasaytirib, uzoq muddatli nogironlikka olib kelishi mumkin. [1,2] Maqolada BMJdan keyingi epilepsiya (BMJKE) patogenezi, klinik ko’rinishlari, diagnostika usullari va davolash strategiyalarini tizimli tahlil qilish; kognitiv buzilishlar mexanizmlari va reabilitatsiya yondashuvlarini baholash. Shuningdek, PubMed, Scopus, Web of Science va Google Scholar ma’lumotlar bazalarida 2020–2024-yillarda chop etilgan 200 ta tadqiqot tahlil qilindi. 200 bemordan iborat kohort bo’yicha retrospektiv tahlil o’tkazildi. [3,4] Natijada Og’ir BMJdan so’ng BMJKE rivojlanish xavfi 49,0% ni tashkil etdi; epilepsiyasi bo’lgan bemorlarda kognitiv defitsit ball 5,4 punktga (MMSE bo’yicha) past bo’ldi (p<0,001). Epidemiologik, patofiziologik va davolash ko’rsatkichlari 5 ta statistik jadvalda keltirilgan. [5,6] BMJKE va kognitiv buzilishlarni erta aniqlash, individual xavf omillarini baholash hamda kompleks reabilitatsiya zarur. Antiepileptik profilaktika va multidistsiplinar reabilitatsiya bemorlar prognozini 78,6% gacha yaxshilaydi. [7,8]