Noordelijke uitbreiding hoogwatergeul Lomm gemeente Arcen en Velden archeologisch vooronderzoek een bureau- en inventariserend veldonderzoek (verkennende fase)

RAAP Archeologisch Adviesbureau heeft in april 2009 een bureau- en inventariserend veldonderzoek (verkennende fase) uitgevoerd in verband met het voornemen om de hoogwatergeul bij Lomm (gemeente Arcen en Velden) in noordelijke richting uit te breiden. Dit onderzoek is uitgevoerd in het kader van de zogenaamde ‘Maaswerken’ en diende antwoord te geven op de vraag in hoeverre eventuele archeologische resten door de geplande bodemingrepen bedreigd worden en hoe hiermee in het kader van de verdere planuitvoering moet worden omgegaan. Het onderzoek is uitgevoerd vanuit een landschapsarcheologisch perspectief, gericht op de ontwikkeling, bewoning en het gebruik van het landschap en bestond uit een bureauonderzoek en een verkennend veldonderzoek, aangevuld met een oppervlaktekartering.Het plangebied is gelegen in het Maasdal, dat zich kenmerkt door een opeenvolging van pleistocene rivierterrassen. Ter hoogte van Lomm worden die gekenmerkt door een voormalig stelsel vlechtende geulen die zich tussen de hogere vroegere zandbanken doorslingeren. Het plangebied is gelegen in een voormalige geul uit het Late Dryas, op de plaats waar deze uitmondt in de holocene rivierdalbodem. Tijdens hoogwater was de geul nog watervoerend en werd door de Maas klei afgezet. Op de hoger gelegen delen van de geul komen ooivaaggronden voor en op de hogere randen komen hoge bruine enkeerdgronden voor. In de geul kennen de bodems een slechte ontwatering, waardoor poldervaaggronden in de klei en beekeerdgronden in het zandige opduikingen zijn ontstaan. In de laagste delen van de oude geul kan zelfs veen voorkomen.Op basis van reeds uitgevoerde archeologische onderzoeken in het kader van de ‘Maaswerken’, wordt het gebied Lomm gekarakteriseerd als archeo-landschappelijk zeer waardevol. De terrassen rond de Maas zijn zeer rijk aan archeologische vindplaatsen. Ten westen van het plangebied bevindt zich een terrein met resten van een nederzetting uit de IJzertijd en een (water)molen uit de Late Middeleeuwen. Ten zuiden van het plangebied zijn sporen van bewoning uit de IJzertijd aangetroffen en ten noordoosten van het plangebied zijn sporen van ijzerwinning en bewoning uit de Romeinse tijd bekend. In het noorden van het plangebied zou een kamp van de Spaanse troepen uit de tachtigjarige oorlog liggen. Tot aan de Late IJzertijd vormden de hogere delen van het Late-Dryas Maasterras potentieel interessante bewoningslocaties. Vanaf de Late IJzertijd nam de rivieractiviteit toe en zocht men voor bewoning de wat hogere Maasterrassen op. Het plangebied was vanaf die tijd vooral in gebruik voor akkerbouw op de hogere delen en gras- en weideland in de lagere delen. Vanaf de Late Middeleeuwen werden greppels aangelegd, wat er op duidt dat het gebied geleidelijk steeds natter werd. Ook werd de Haagbeek gegraven om de ontwatering van het gebied te waarborgen.