Archeologisch en cultuurhistorisch onderzoek Schoonebeekerdiep

<p>Het bureauonderzoek is uitgevoerd in opdracht van het Waterschap Velt & Vecht. Het onderzoeksgebied ligt langs de zuidoostgrens van Drenthe en heeft een lengte van 15 km, vanaf het oostelijke punt waar de beek de Duits-Nederlandse grens passeert. Momenteel is de gekanaliseerde beek de grensrivier tussen Nederland en Duitsland. Nadat de hermeandering is uitgevoerd, zal de beek deels op Nederlands en deels op Duits grondgebied stromen. Doel van het bureauonderzoek was de bekende en verwachte archeologische en cultuurhistorische waarden te inventariseren en in kaart te brengen met het oog op de geplande herinrichting van het Schoonebeekerdiep. Hiertoe zijn een groot aantal bronnen geraadpleegd. De resultaten zijn op verschillende kaarten weergegeven, die als bijlagen zijn toegevoegd.</p><p>De voorgenomen plannen tot herinrichting van het Schoonebeekerdiep behelzen het aanleggen van een nieuw winterbed met daarbinnen een nieuwe, meanderende loop van de beek (zomerbed). De plannen betekenen dat bodemingrepen uitgevoerd zullen worden waarbij aanwezige archeologische en cultuurhistorische waarden verstoord of vernietigd kunnen worden. De resultaten en aanbevelingen uit dit bureauonderzoek zullen bij het definitief vormgeven en opstellen van de inrichtingsplannen per deelgebied als onderlegger dienen. Tevens dient dit bureauonderzoek als bron voor het nieuwe bestemmingsplan Schoonebeekerdiep en een MER. Op basis van de resultaten en bevindingen uit het bureauonderzoek zijn specifieke aanbevelingen gegeven voor archeologisch veldonderzoek voorafgaande, tijdens en na afloop van de grondwerkzaamheden.</p><p>Het onderzoeksgebied ligt in een beekdalsysteem dat lange tijd ten zuiden van een uitgestrekt veengebied lag. Op de noordelijke rand van het beekdal zijn verschillende archeologische vindplaatsen bekend, daterend uit de Steentijd, met name de periode Mesolithicum-Vroege Bronstijd. Na een bewoningshiaat als gevolg van toenemende vernatting van het gebied en veengroei zijn nieuwe nederzettingen bekend vanaf de 13e eeuw (Vlieghuis, Padhuis, Schoonebeek). Bevolkingsaanwas in de Nieuwe tijd (16e-19e eeuw) leidde tot nieuwe vestigingen en ontginningen van de woeste gronden langs de noordzijde van het beekdal. In het beekdal zelf ontwikkelde zich een uniek veehouderij-systeem in de vorm van booën. Deze seizoensgebonden erven voor hoeders met runderen en ossen zijn momenteel grotendeels verdwenen.</p><p>Op basis van een inventarisatie en analyse van bekende archeologische waarden, geomorfologische en bodemkundige gegevens en een bewerking van het Actueel Hoogtebestand Nederland is een archeologische verwachtingskaart opgesteld. Op basis van de verschillende archeologische verwachtingen zijn adviezen opgesteld voor veldonderzoek wanneer de bodem ter plaatse door voorgenomen werkzaamheden verstoord zal worden. Dit veldonderzoek is gesplitst in drie momenten. Voorafgaande aan de voorgenomen graafwerkzaamheden dient onderzoek plaats te vinden op het terrein van archeologische waarde en op de dekzandkoppen. </p><p>Tijdens de uitvoering van de graafwerkzaamheden zal archeologische begeleiding uitgevoerd worden in bepaalde zones met een specifieke archeologische verwachting. In de delen van het plangebied waar een lage archeologische verwachting geldt, worden na afloop van de graafwerkzaamheden veldinspecties uitgevoerd.</p>