ความรับผิดทางแพ่งของแพลตฟอร์มพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์: ศึกษากรณีการละเมิดทรัพย์สินทางปัญญา

ด้วยผลของการพัฒนาเทคโนโลยีสารสนเทศทำให้การสื่อสารเชื่อมต่อระหว่างบุคคลไม่มีขีดจำกัดในเรื่องพรมแดน อีกทั้งยังเป็นไปด้วยความสะดวก รวดเร็วและง่ายยิ่งขึ้นอันส่งผลให้กิจกรรมและพฤติกรรมของบุคคลเปลี่ยนแปลงไปจากเดิมโดยเฉพาะการซื้อขายสินค้าและบริการ ทำให้เกิดธุรกิจประเภทแพลตฟอร์มพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ (e-Commerce platform) ขึ้นเป็นสื่อกลางในสื่อสารและนำเสนอสินค้าและบริการระหว่างผู้ซื้อและผู้ขายอีกช่องทางหนึ่ง แต่ด้วยการเข้าถึงที่ไร้พรมแดนทำให้เกิดปัญหาการจำหน่ายและเผยแพร่สินค้าที่มีลักษณะละเมิดทรัพย์สินทางปัญญาโดยเฉพาะลิขสิทธิ์ เครื่องหมายการค้า และสิทธิบัตร มากยิ่งขึ้นส่งผลกระทบต่อสิทธิเจ้าของทรัพย์สินทางปัญญาโดยตรงจากการศึกษาผู้เขียนพบว่าแม้ประเทศไทยนั้นจะได้มีนโยบายและบทบัญญัติที่มุ่งคุ้มครองสิทธิเจ้าของทรัพย์สินทางปัญญา แต่กฎหมายของประเทศไทยยังไม่อาจตีความครอบคลุมเพื่อให้สิทธิเจ้าของทรัพย์สินทางปัญญาเรียกร้องให้แพลตฟอร์มพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ชดใช้เยียวยาความเสียหายจากการกระทำของผู้ใช้บริการได้โดยตรงเพราะลักษณะของการดำเนินการของแพลตฟอร์มพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์เปรียบเสมือนผู้ที่นำเสนอสินค้าให้กับผู้ใช้บริการเท่านั้นอันหากมีการกระทำละเมิดขึ้น ก็ไม่อาจถือได้ว่าแพลตฟอร์มพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ได้มีส่วนร่วมในการกระทำที่จะก่อให้เกิดความรับผิดตามกฎหมายได้ประกอบกับหน้าที่ที่พึงปฏิบัติของแพลตฟอร์มพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์เกี่ยวกับมาตรการคุ้มครองสิทธิทรัพย์สินทางปัญญาในประเทศไทยยังมีความไม่ชัดเจนทำให้ไม่อาจตีความไปถึงความรับผิดแก่แพลตฟอร์มพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ได้อีกเช่นกัน ซึ่งหากศึกษาเปรียบเทียบกับหลักกฎหมายของสาธารณรัฐประชาชนจีน สหรัฐอเมริกา และสาธารณรัฐอินเดีย จะเห็นได้ว่ามีการบัญญัติหน้าที่ของแพลตฟอร์มพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ให้ต้องกระทำการ รวมถึงความรับผิดของแพลตฟอร์มพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ที่ชัดเจนและแน่นอน ทำให้การบังคับใช้กฎหมายทรัพย์สินทางปัญญามีประสิทธิภาพและสำหรับเจ้าของสิทธิทรัพย์สินทางปัญญาก็ได้รับความคุ้มครองตามวัตถุประสงค์ของกฎหมาย จึงเป็นแนวทางที่สำคัญที่ควรนำมาศึกษาและพิจารณาเพื่อหาแนวทางแก้ไขต่อไปด้วยเหตุข้างต้นนี้จึงนำมาสู่ผลการศึกษาเสนอแนวทางที่เห็นควรแก้ไขเพิ่มเติมบทบัญญัติให้มีการกำหนดหน้าที่ที่ชัดเจนเพื่อใช้เป็นบทสันนิษฐานที่ก่อให้เกิดความรับผิดแก่แพลตฟอร์มพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ต่อไปโดยอาศัยแนวคิดความรับผิดอย่างเคร่งครัด (strict liability) เป็นสำคัญ