การศึกษาแนวทางการจัดการเพื่อส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการทางการเห็น: กรณีศึกษามูลนิธิธรรมิกชนเพื่อคนตาบอดในประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์

วิทยานิพนธ์ฉบับนี้เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวทางการจัดการส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการทางการเห็น และศึกษาปัญหาในการดำเนินงานในด้านการส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการทางการเห็นของมูลนิธิธรรมิกชนเพื่อคนตาบอดในประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ โดยเก็บรวบรวมข้อมูลจากแหล่งข้อมูล 2 แหล่งคือ แหล่งทุติยภูมิจากเอกสารรายงานประจำปีของมูลนิธิธรรมิกชนเพื่อคนตาบอดในประเทศไทย บทสัมภาษณ์ หนังสือ ตำรา รวมถึงการทบทวนวรรณกรรมและงานวิจัยที่เกี่ยวข้องที่สอดคล้องกับบทบาทของมูลนิธิฯ ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน และข้อมูลปฐมภูมิจากบุคคลโดยการสัมภาษณ์ตัวแทนผู้บริหาร ตัวแทนเจ้าหน้าที่ ตัวแทนศิษย์ปัจจุบัน และตัวแทนศิษย์เก่าจำนวน 19 คนที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการดำเนินงานของมูลนิธิฯ เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษาประกอบด้วย แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง แบบสังเกตซึ่งผู้ศึกษาเป็นคนพิการทางการเห็น การสังเกตต้องใช้หูสำหรับการฟังเชิงลึกและการใช้ใจที่เปิดกว้างต่อประเด็นที่ได้จากการสังเกตผลการวิจัยพบว่า มูลนิธิธรรมิกชนเพื่อคนตาบอดในประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์มีแนวทางการจัดการเพื่อส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการทางการเห็นอยู่ 3 แนวทาง ได้แก่ (1) แนวทางการจัดการศึกษา (2) แนวทางการส่งเสริมอาชีพระยะสั้น และ (3) แนวทางการฟื้นฟูคนพิการทางการเห็นโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน โดยมูลนิธิฯ ได้มุ่งส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพคนพิการทางการเห็นทั้งหมด 4 กลุ่ม ได้แก่ (1) คนพิการทางการเห็นในวัยเรียน (2) คนพิการทางการเห็นในวัยเรียนพิการซ้อน (3) ผู้ใหญ่และผู้สูงอายุนอกระบบการศึกษา (4) ผู้ใหญ่และผู้สูงอายุพิการทางการเห็นพิการซ้อนนอกระบบการศึกษา แนวทางจัดการส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพคนพิการทางการเห็นทั้งหมด 3 ทักษะ ได้แก่ (1) การเตรียมความพร้อมก่อนการเข้ารับการศึกษาในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานและในระดับอาชีวะศึกษา (2) การฝึกอาชีพระยะสั้น และ (3) การเข้าไปมีส่วนร่วมในการฟื้นฟูคนพิการทางการเห็นที่อาศัยอยู่ในชุมชน โดยให้คนพิการได้มีส่วนร่วมระหว่างคนพิการ ครอบครัว และชุมชนที่คนพิการอาศัยอยู่ โดยที่แนวทางในการส่งเสริมและพัฒนาทักษะคนพิการทางการเห็นนั้นได้ถูกออกแบบมาอย่างเหมาะสมสำหรับแต่ละบุคคล อาทิ การฝึกการเขียนอ่านอักษรเบรลล์ การฝึกใช้ไม้เท้าขาว การฝึกการใช้คอมพิวเตอร์ และการฝึกฝนทักษะทางการเรียนรู้สำหรับกลุ่มคนพิการทางการเห็น โดยเป็นพื้นฐานของการฟื้นฟูคนพิการทางการเห็นที่สำคัญต่อการดำรงชีวิตประจำวันในอนาคต