Archeologisch Inventariserend Vooronderzoek (IVO) ter plaatse van de Calamiteitenberging in de Hoekpolder, gemeente Rijswijk

<p>In opdracht van Tauw BV heeft Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie een archeologisch inventariserend vooronderzoek verricht in de Hoekpolder, gemeente Rijswijk, ter plaatse van de calamiteitenberging die het Hoogheemraadschap van Delfland zal aanleggen. De berging wordt aangelegd door het opwerpen van een kade van ca. 25 m breed, maximaal 2,5 m hoog en 1500 m lang. Omdat er feitelijk geen grond wordt geroerd onder de kade, is de bedreiging voor eventuele archeologische vindplaatsen gering. De bedreiging bestaat uit klink en verzakking van de bovengrond, waardoor vindplaatsen die deels schuilgaan onder de aan te leggen kade en gelegen zijn in klink- en zettinggevoelige lagen (slappe klei en veen), vervormd kunnen raken. Dit geldt niet voor vindplaatsen die in hun totaliteit zijn gelegen onder de kade. Hiervoor geldt dat in optima forma wordt voldaan aan de doelstelling van het Verdrag van Valletta (1992): behoud in situ. Binnen het 16 ha grote omkade terrein van de calamiteitenberging is 7.500 m2 vervangend wateroppervlak gewenst. Deze ontgraving, met name de uitbreiding, is een potentiële bedreiging voor archeologische waarden. Tot slot dient er rekening mee te worden gehouden dat een deel van de bovengrond binnen de berging mogelijk wordt ontgraven om voldoende opslagcapaciteit te kunnen realiseren. Ook dit kan een directe bedreiging zijn voor eventuele archeologische waarden. Uit de bestudering van zowel geologische-, bodem- en (historische) topografische kaarten als vondstmeldingen blijkt dat er een grote trefkans is op vindplaatsen uit de Romeinse Tijd (1e-3e eeuw na Chr.) en de Late-Middeleeuwen (11e-14e eeuw), alsmede een kleine kans op de aanwezigheid van vindplaatsen uit het Laat-Neolithicum (3000-2000 v. Chr.) en de Midden- tot Late-IJzertijd (4e-2e eeuw v. Chr.). Aan de hand van het prospectief onderzoek is deze verwachting genuanceerd. Het oostelijke deel van de Hoekpolder bestaat uit oeverafzettingen van de Gantel met een zeer hoge archeologische trefkans op Romeinse en Middeleeuwse bewoningssporen. Het westelijk deel is opgebouwd uit venige komafzettingen met een hoge trefkans op resten van een Romeins en/of middeleeuws cultuurlandschap en mogelijk bewoningsresten uit de Late-IJzertijd. Het belang van mogelijke vindplaatsen in de ondergrond van de Hoekpolder is al op voorhand grotendeels te bepalen. Een eventuele vindplaats uit het Neolithicum is naar waarschijnlijkheid uitzonderlijk goed geconserveerd en van groot belang. IJzertijdwoonplaatsen zijn vooral in de belendende oostelijke regio Midden-Delfland goed bekend in de vorm van verzakte huisvloeren, die goed geconserveerd zijn en veel informatie bevatten. Als in de Hoekpolder ijzertijdhuisplaatsen liggen, dan is dat op de overgang van het toenmalige zoetwatergetijdengebied naar het stroomgebied van het riviertje de Gantel en nabij de duinen. Vanuit de Gantel is in de IJzertijd een kleidek afgezet dat een gunstige invloed heeft op de conservering van de archeologische nalatenschap. In dit kleidek kunnen sporen bewaard zijn van landgebruik of inrichting van het ijzertijdlandschap, die in deze streken zo goed als onbekend en daarom waardevol zijn. Door de hoge stratigrafische ligging in de bodem zijn archeologische voorwerpen van organisch materiaal echter matig tot slecht geconserveerd. Dat geldt evenzeer voor vindplaatsen uit de Romeinse Tijd en de Middeleeuwen. Individuele huisplaatsen uit de Romeinse Tijd zijn in het algemeen goed bekend en worden van minder groot belang geacht dan een nederzettingsterrein met gelijktijdige bewoning, grafveldjes of heiligdommen. Middeleeuwse woonplaatsen zijn zelden archeologisch onderzocht en dus is elke vindplaats van belang. Ten behoeve van dit rapport zijn vijf kaarten vervaardigd: • Kaart 1 geeft de locatie van het plangebied weer. • Kaart 2 is de bodemkaart voor de Hoekpolder en de omgeving. • Kaart 3 is de archeologische verwachtingskaart voor Rijswijk, Hoekpolder en de omgeving, met daarop aangegeven de bekende meldingen in ARCHIS en het plangebied. • Kaart 4 is het overzicht van de situering van de 95 boringen. • Kaart 5 toont de geologische opbouw van de Hoekpolder met de verschillende historische landschapseenheden.</p>