ตามหาผู้หญิงในพิพิธภัณฑ์พัฒน์พงศ์

วิทยานิพนธ์นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา วิเคราะห์ ความเชื่อมโยงเรื่องพื้นที่พัฒน์พงศ์ พิพิธภัณฑ์พัฒน์พงศ์ กับ ผู้หญิง เพศสถานะ และเพศวิถี โดยแบ่งการศึกษาออกเป็น (1) การศึกษาเกี่ยวกับการสร้างพื้นที่ การสร้างความหมายของพัฒน์พงศ์และพิพิธภัณฑ์พัฒน์พงศ์ และ (2) การนำเสนอภาพของผู้หญิงในพิพิธภัณฑ์พัฒน์พงศ์ ผู้วิจัยใช้กรอบแนวคิดการสร้างพื้นที่ (The Production of Space) ของ Henri Lefebvre แนวคิดเกี่ยวกับพิพิธภัณฑ์ และแนวคิดสตรีนิยม เพศสถานะ และเพศวิถีศึกษา ผ่านวิธีการวิจัยแบบผสมผสาน การวิเคราะห์ข้อมูล เอกสาร สื่อในรูปแบบออนไลน์และออฟไลน์ การวิเคราะห์ตัวบทนิทรรศการ สิ่งของจัดแสดง การนำเสนอ การนำชมของผู้นำชม การสัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูล 5 กลุ่ม จำนวน 21 คน และการสังเกตอย่างมีส่วนร่วมของผู้วิจัยเมื่อเข้าสู่พื้นที่ศึกษาคือพัฒน์พงศ์และพิพิธภัณฑ์พัฒน์พงศ์ ผลการศึกษาประเด็น การสร้างความหมายของพื้นที่พัฒน์พงศ์และพิพิธภัณฑ์ภัณฑ์พัฒน์พงศ์ พบว่า มีการให้ความหมายของพัฒน์พงศ์ตามสื่อประเภทต่าง ๆ ได้แก่ หน่วยงานภาครัฐที่กำกับดูแลพื้นที่ที่พัฒน์พงศ์ตั้งอยู่ หนังสือประเภทสารคดี หนังสือคู่มือการท่องเที่ยว พจนานุกรมนอกระบบที่ไม่ใช่ฉบับราชบัณฑิตยสภา การให้ความหมายในงานวิชาการ และการให้ความหมายโดยพิพิธภัณฑ์พัฒน์พงศ์ จากการศึกษาพบว่าส่วนใหญ่เป็นการให้ความหมายเชื่อมโยงกับผู้หญิง เพศสถานะ เพศวิถี อำนาจ การต่อรอง และการกดทับ โดยพิพิธภัณฑ์พัฒน์พงศ์ให้ความหมายของพัฒน์พงศ์ในด้านประวัติศาสตร์พื้นที่เป็นหลัก ส่วนความหมายด้านสถานบันเทิงเป็นประเด็นรอง สำหรับการสร้างความหมายของพื้นที่พัฒน์พงศ์โดยการสัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูล สามารถวิเคราะห์การสร้างความหมาย ความเชื่อมโยงระหว่างพื้นที่ พิพิธภัณฑ์ และเพศสถานะ ดังนี้ 1) พื้นที่ภาพแทนด้านเศรษฐกิจ การท่องเที่ยว และความทันสมัย 2) ภาพแทนอำนาจ การต่อรอง การแย่งชิง และการกดทับ 3) การประกอบสร้างให้เป็นพื้นที่ลับ พื้นที่ต้องห้าม มันเป็นที่ฝรั่งเที่ยว 4) พื้นที่ให้ผู้หญิงเรียนรู้ความเป็นไปของโลกอย่างที่มันเป็น ขณะเดียวกัน การเกิดขึ้นของพิพิธภัณฑ์พัฒน์พงศ์ในพื้นที่พัฒน์พงศ์ ผู้ให้ข้อมูลแสดงความเห็น วิเคราะห์การสร้างความหมาย ความเชื่อมโยงระหว่างพื้นที่ พิพิธภัณฑ์ และเพศสถานะ ดังนี้ 1) การทลายอคติต่อพื้นที่พัฒน์พงศ์ 2) สงครามเย็น ความเป็นชายแบบฝรั่ง เมียเช่า พิพิธภัณฑ์เซ็กส์ และการท้าทายประวัติศาสตร์รัฐไทยสมัยสงครามเย็น 3) การสร้างความทรงจำร่วมแบบใหม่ 4) พิพิธภัณฑ์พัฒน์พงศ์เป็นเสียงให้กับผู้หญิง พนักงานบริการ 5) ประสบการณ์และภูมิหลังของผู้นำชมสร้างการมีส่วนร่วมกับผู้ชม ส่วนการนำเสนอผู้หญิง เพศสถานะ และเพศวิถี ในพิพิธภัณฑ์พัฒน์พงศ์ ผลการศึกษาพบว่าผู้หญิงถูกนำเสนอดังนี้ 1) ภาพตัวแทนของผู้หญิงชนบท 2) บทบาทของผู้หญิงในฐานะความเป็นแม่ ความเป็นเมีย นักต่อสู้ และนางปลอบประโลม 3) ผู้หญิงในฐานะวัตถุทางเพศ 4) ผู้หญิงในพิพิธภัณฑ์พัฒน์พงศ์เป็นผู้หญิงก้าวหน้า และ 5) ผู้หญิงในฐานะผู้ไร้เสียง ดังนั้น วิทยานิพนธ์ “ตามหาผู้หญิงในพิพิธภัณฑ์พัฒน์พงศ์” จึงเป็นการนำเสนอให้เห็นถึงการเกิดขึ้นของพื้นที่ ได้แก่ พัฒน์พงศ์ และ พิพิธภัณฑ์พัฒน์พงศ์ ในฐานะการเป็นพื้นที่ทางสังคม พื้นที่เชิงกายภาพ และพื้นที่เชิงจินตภาพ ว่าสามารถนำมาศึกษาเรื่องพื้นที่กับเพศสถานะด้วยกรอบแนวคิดการสร้างพื้นที่ และกรอบแนวคิดสตรีนิยม เพศสถานะ เพศวิถี เพื่อเป็นการเปิดมุมมองอื่น ๆ ให้กับการศึกษาเรื่อง พื้นที่ พิพิธภัณฑ์ และเพศสถานะ ต่อไป