Plangebied Berlagelaan te Hilversum, gemeente Hilversum.

<p>
In opdracht van de gemeente Hilversum heeft RAAP in december 2025 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek uitgevoerd door een plangebied aan de Berlagelaan in Hilversum, gemeente Hilversum. Het onderzoek vond plaats in het kader van rioolwerkzaamheden. Een deel van het bestaande riool zal worden vervangen, een deel zal worden gesloopt. Ook komt er een waterbergingskelder in een deel van het plangebied. Omdat de voorgenomen werkzaamheden de vrij-stellingsgrenzen overschrijden die beschreven staan in het omgevingsplan (overgenomen uit het bestemmingsplan), was archeologisch onderzoek noodzakelijk.
<p>
Landschappelijk gezien ligt het plangebied op een stuwwalglooiing die overstoven is met dekzand, een overgangszone van hooggelegen stuwwalplateau naar laaggelegen smeltwaterdal. Deze zogenoemde ‘gradiëntzone’ vormde een gunstige plek voor kampementen van jager-verzamelaars in het midden-paleolithicum tot en met het vroeg neolithicum. Ook voor de eerste landbouwers, vanaf het midden neolithicum, was dit een gunstige plek voor akkerbouw en permanente bewoning. Resten vanaf deze periode tot de vroege middeleeuwen C worden verwacht in de top van het dekzand.
<p>
Het plangebied ligt volgens historische topografische kaarten op de Hilversumse Eng, een zone met een dikke eerdlaag uit de late middeleeuwen – nieuwe tijd. Dit blijkt ook uit enkele booronderzoeken uit de omgeving van het plangebied. Binnen de Hilversumse Eng worden sporen van landgebruik verwacht, maar geen sporen van bewoning vanaf de late middeleeuwen. Het plaggendek kan enerzijds de oudere niveaus uit het paleolithicum tot en met vroege middeleeuwen C hebben afgedekt, waardoor het beschermd is geweest voor latere bodemverstoring. Anderzijds kan het archeologische niveau in de top van het dekzand door de aanleg van het plaggendek juist verstoord zijn door verploeging, waarbij de laag is opgenomen in het akkerdek.
<p>
Op basis van de resultaten van het onderzoek blijkt dat in het plangebied (mogelijk) archeologische resten bedreigd worden door de voorgenomen bodemingrepen. Er geldt namelijk een verwachting op archeologische sporen en vondsten vanaf het paleolithicum tot en met de vroege middeleeuwen C in de top van het dekzand. Naar verwachting bevindt dit niveau zich op ca. 1 m -mv. Bovenop deze laag kun-nen ook nog sporen van landgebruik voorkomen in de eerdlaag (Hilversumse Eng) uit de late middeleeuwen – nieuwe tijd.
<p>
Omdat de archeologische verwachting voor de periode paleolithicum – vroege middeleeuwen sterk afhankelijk is van de intactheid van de top van het dekzand, wordt geadviseerd een aanvullend archeologisch onderzoek uit te voeren in de vorm van een verkennend booronderzoek. Aan de hand daarvan kan de in het bureauonderzoek opgestelde archeologische verwachting getoetst worden, en kunnen concrete gegevens worden verzameld over gaafheid en diepteligging van de verwachte archeologische resten.
<p>
Indien bij de uitvoering van de werkzaamheden onverwacht archeologische resten worden aangetroffen, dan is conform artikel 5.10 van de Erfgoedwet aanmelding van de desbetreffende vondsten bij de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap c.q. de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed verplicht (vondstmelding via ARCHIS).
<p>
Dit rapport geeft (selectie)adviezen. Het is aan de bevoegde overheid, de gemeente Hilversum, deze al dan niet over te nemen in de vorm van een (selectie)besluit.
<p>