การคุ้มครองงานที่ถูกสร้างโดยปัญญาประดิษฐ์

ปัจจุบันเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์เริ่มเข้ามามีบทบาทสำคัญในภาคอุตสาหกรรมการผลิตงานสร้างสรรค์ (creative industries) เช่น อุตสาหกรรมเกม สื่อโฆษณา และการออกแบบ เป็นต้น นอกจากนี้ยังมีการพัฒนาปัญญาประดิษฐ์ให้สามารถผลิตงานศิลปะได้อย่างใกล้เคียงกับงานศิลปะที่ถูกสร้างโดยมนุษย์อีกด้วย อย่างเช่น Creative Adversarial Networks หรือ AICAN อย่างไรก็ดี ปัญญาประดิษฐ์ในปัจจุบันเป็นเพียงปัญญาประดิษฐ์มีความฉลาดในระดับต่ำ (Artificial Narrow Intelligence) หรือปัญญาประดิษฐ์ที่ไม่สามารถคิด ตัดสินใจ และกระทำการได้เองโดยอิสระจากมนุษย์ จากการศึกษาเกี่ยวกับปัญญาประดิษฐ์พบว่ามีความเป็นไปได้ที่ในอนาคตมนุษย์จะสามารถสร้างปัญญาประดิษฐ์ให้มีความสามารถและความฉลาดได้ในระดับเดียวกับมนุษย์ (Artificial General Intelligence) หรือปัญญาประดิษฐ์ที่สามารถคิด ตัดสินใจ และกระทำการได้เองโดยไม่ต้องพึงพามนุษย์ และเมื่อพิจารณาถึงการพัฒนาเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ที่มีความพยายามในการสร้างปัญญาประดิษฐ์ให้สามารถสร้างสรรค์งานศิลปะได้ใกล้เคียงกับงานศิลปะที่ถูกสร้างโดยมนุษย์มากขึ้น จึงเล็งเห็นถึงความเป็นไปได้ว่าในอนาคตมนุษย์จะสามารถสร้างปัญญาประดิษฐ์ที่สามารถสร้างสรรค์งานขึ้นมาได้เองโดยอิสระจากผู้สร้างปัญญาประดิษฐ์ วิทยานิพนธ์ฉบับนี้จึงมุ่งศึกษาปัญหาเกี่ยวกับงานที่ถูกสร้างโดยปัญญาประดิษฐ์ในกรณีที่ปัญญาประดิษฐ์นั้นสามารถสร้างสรรค์งานขึ้นมาโดยอิสระจากมนุษย์ โดยศึกษาถึงแนวคิดพื้นฐานของปัญญาประดิษฐ์ ความเป็นมาของงานที่ถูกสร้างโดยปัญญาประดิษฐ์ภายใต้กฎหมายลิขสิทธิ์ และกฎหมายลิขสิทธิ์ทั้งในระดับระหว่างประเทศ ความเห็นของสมาคมกฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาระหว่างประเทศ รวมถึงกฎหมายลิขสิทธิ์ภายในของประเทศต่าง ๆ เพื่อนำมาวิเคราะห์และวางหลักเกณฑ์ที่เหมาะสมในการคุ้มครองงานที่ถูกสร้างโดยปัญญาประดิษฐ์ และกำหนดบุคคลที่เหมาะสมเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ในงานที่ถูกสร้างโดยปัญญาประดิษฐ์นั้นจากการศึกษาพบว่า พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 ไม่อาจรองรับงานที่ถูกสร้างโดยปัญญาประดิษฐ์ในกรณีที่ปัญญาประดิษฐ์สามารถก่อเจตนาและสร้างสรรค์งานขึ้นมาได้เองโดยอิสระจากมนุษย์โดยสามารถจำแนกปัญหาออกเป็นประเด็นต่าง ๆ ได้แก่ ปัญหาเกี่ยวกับความเป็นผู้สร้างสรรค์ ปัญหาเกี่ยวกับการได้มาซึ่งลิขสิทธิ์ ปัญหาเกี่ยวกับสิทธิแต่เพียงผู้เดียวของเจ้าของลิขสิทธิ์ ปัญหาเกี่ยวกับสิทธิโดยธรรมของผู้สร้างสรรค์ ปัญหาเกี่ยวกับอายุแห่งการคุ้มครองลิขสิทธิ์ ปัญหาเกี่ยวกับการละเมิดลิขสิทธิ์และข้อยกเว้นการละเมิดลิขสิทธิ์ ดังนั้น เพื่อเป็นการคุ้มครองผู้สร้างปัญญาประดิษฐ์ที่ได้ลงทุนในการสร้างปัญญาประดิษฐ์ให้สามารถสร้างสรรค์งานขึ้นมาได้ วิทยานิพนธ์ฉบับนี้จึงเสนอให้งานที่ถูกสร้างโดยปัญญาประดิษฐ์ดังกล่าวควรได้รับการคุ้มครองอย่างสิทธิข้างเคียงภายใต้พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 และวางหลักเกณฑ์ให้ผู้สร้างปัญญาประดิษฐ์เป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ในงานที่ถูกสร้างโดยปัญญาประดิษฐ์โดยนำเอาหลักกฎหมายที่คุ้มครองงานที่ถูกสร้างโดยคอมพิวเตอร์ของประเทศสหราชอาณาจักรมาปรับใช้ ซึ่งผู้เขียนเห็นว่ากฎหมายของประเทศสหราชอาณาจักรดังกล่าว ควรมีการปรับปรุงแก้ไขโดยนำเอาหลักเกณฑ์ในการคุ้มครองสิทธิของผู้สร้างฐานข้อมูล (Sui generis database right) ในกฎหมายคุ้มครองฐานข้อมูลของสหภาพยุโรปมาปรับใช้เพื่อวางหลักเกณฑ์กำหนดให้ผู้สร้างปัญญาประดิษฐ์เป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ในงานที่ถูกสร้างโดยปัญญาประดิษฐ์