Stuwcomplex Den Helder in Winterswijk, gemeente Winterswijk; archeologisch onderzoek: een archeologische begeleiding (conform KNA-protocol proefsleuven) en veldinspectie Stuwcomplex Den Helder in Winterswijk, gemeente Winterswijk; archeologisch onderzoek: een archeologische begeleiding (conform KNA-protocol proefsleuven) en veldinspectie

<p><p>In opdracht van Waterschap Rijn en IJssel heeft RAAP in het voorjaar van 2016 een archeologische begeleiding (conform KNA-protocol proefsleuven) uitgevoerd in verband met de herinrichting de stuw ‘Den Helder’ in de gemeente Winterswijk. De stuw is onderdeel van een voormalig watermolencomplex ‘Den Helder’, voorheen de Plekenpolse molen, waarvan de vroegste historische vermelding van een molen bij Plekenpol al uit 1303 dateert.<br><p>Het primaire doel van de archeologische begeleiding was het toetsen en aanvullen van de gespecificeerde archeologische verwachting voor het onderzochte gebied. Het onderzochte gebied betrof de sleuf van een omloopleiding (bypass) die diende om water van de Boven Slinge om een bouwkuip heen te leiden. Als aanvulling op de archeologische begeleiding van deze bypass is de drooggelegde bouwkuip geïnspecteerd. Dit is gedaan met het oog op de mogelijke aanwezigheid van funderingsresten van voorganger(s) van de molencomplex en om meer inzicht te krijgen in de bouwhistorie van de bestaande voormalige molengebouwen, keermuren en overige elementen van het voormalige watermolencomplex.<br><p>De archeologische begeleiding en de inspectie van de bouwkuip hebben nieuwe informatie opgeleverd over de bouwgeschiedenis van het molencomplex in de periode van na circa 1500. De beperkte hoeveelheid keramisch vondstmateriaal dateert (afgezien van een complete baksteen) uit de 19e en 20e eeuw en is afkomstig uit recente lagen en verstoringen. De aangetroffen muren zijn dat daarentegen wel informatief. Bij inspectie van de drooggelegde bouwput bleek de onderkant van de huidige kademuren te bestaan uit baksteen van een groot formaat (27 x 13 x 6½ cm).<br>Beide muren moeten gezien het metselverband pas na 1500 zijn gebouwd, dus toen al tenminste twee eeuwen sprake was van een molen op de Plekenpol. De huidige kademuren zijn mogelijk pas in de tweede helft van de 16e eeuw gebouwd, gezien de dendrochronologische datering (na 1541) van een dwarsbalk van het bovenstroomse vloedwerk. Het molencomplex is ook daarna meermaals ingrijpend verbouwd c.q. aangepast. Uit de opbouw van de noordelijke kademuur blijkt dat bovenin de muur een vergelijkbaar baksteenformaat is gebruikt als de korenmolen (23 x 11½ x 5½ cm). Mogelijk is dit rond 1684, zoals Hagens (1979) aangeeft, gebeurd. Op grond van een dendrochronologische datering van een plank uit het bovenstroomse vloedwerk (na 1714) hebben ook later, in het begin van de 18e eeuw, ingrijpende bouw- of herstelwerkzaamheden plaatsgevonden.<br><p>Met het afronden van de archeologische begeleiding zijn de sloop- en graafwerkzaamheden in het kader van het herstel van het stuwcomplex den Helder afgesloten. Er worden dan ook geen aanbevelingen voor vervolgonderzoek gedaan. Wel wordt archeologisch vervolgonderzoek aanbevolen indien in de toekomst in directe nabijheid van het voormalige watermolencomplex wederom graafwerkzaamheden worden gepland.</p>