Graafdijk-Oost 30 te Molenaarsgraaf, gemeente Molenlanden

In opdracht van Van den Heuvel Ontwikkeling en Beheer BV heeft ADC ArcheoProjecten in mei en juni 2025 een bureauonderzoek uitgevoerd naar de kans op de aanwezigheid van archeologische waarden op de locatie Graafdijk-Oost 30 te Molenaarsgraaf. De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen verplaatsing van een oprit en de sloop en herbouw van een schuur. Ook zal de functie worden gewijzigd van wonen naar bedrijf. Voor de ontwikkeling moet een omgevingsvergunning worden aangevraagd.

Op basis van het bureauonderzoek is een gespecificeerde archeologische verwachting opgesteld. Het plangebied ligt in de Alblasserwaard. De ondergrond bestaat uit een afwisseling van veen en rivierafzettingen. Op basis van archeologische boringen nabij het plangebied zijn in de ondergrond van het plangebied, vanaf ca. 150 cm -mv, crevasseafzettingen van vermoedelijk de Langerak stroomgordel aanwezig. In de top van de oeverafzettingen van de Langerakse stroomgordel kunnen archeologische waarden aanwezig zijn uit het Neolithicum. Een eventuele archeologische vindplaats zal zich manifesteren als archeologische laag, een humeuze, ontkalkte laag met daarin kleine fragmenten aardewerk, houtskool en vuursteen. Dit niveau zal niet worden aangetast door de geplande ingrepen.

In het plangebied worden ook archeologische resten verwacht uit de Late Middeleeuwen en de Nieuwe Tijd. Deze verwachting is vanwege de locatie van het plangebied ter plaatse van een ontginningslint. Op basis van historische kaarten is zeker vanaf het begin van de 19e eeuw bebouwing aanwezig in het plangebied. In het onderzoeksgebied zijn meerdere vondsten gedaan daterend van de Late Middeleeuwen tot de Nieuwe tijd. Ook is uit eerdere onderzoeken gebleken dat er in het onderzoeksgebied sporen van bewoning zijn uit de 12e eeuw. Daarnaast is er ook een veldkartering in het gebied gedaan en zijn er meerdere kunstmatige ophogingen beschreven die gebruikt kunnen zijn als huisterp met een mogelijke oorsprong in de Late Middeleeuwen. Ook zijn er meerdere gebouwde rijksmonumenten aanwezig binnen het onderzoeksgebied. Dit betreffen oude boerderijen uit de 17e eeuw.

Gezien de ligging van het plangebied in een ontginningslint, de aanwezigheid van historische bebouwing en het aantreffen van sporen en vondsten bij eerdere onderzoeken, is de kans op archeologische resten daterend van de Late Middeleeuwen tot de Nieuwe tijd groot. De archeologische resten die verwacht kunnen worden zijn ophogingslagen, funderingsresten, greppels en kuilen. In de ophogingslagen kan archeologisch materiaal worden aangetroffen. Deze kunnen vanaf het maaiveld of onder een recent omgewerkt pakket aanwezig zijn. Organische resten (zoals bot, hout, leer, textiel en houtskool) zullen vanwege het relatief hoge grondwater waarschijnlijk matig tot goed geconserveerd zijn gebleven. Andere vondstcategorieën (zoals aardewerk en metaal) zullen waarschijnlijk ook matig tot goed geconserveerd zijn gebleven.

In het onderzoeksgebied is een vrij grote kans op sporen uit de Late Middeleeuwen tot de Nieuwe tijd vanwege de ligging binnen een ontginningslint, de aanwezigheid van historische bebouwing en een huisterp. De werkzaamheden zijn echter van beperkte omvang. De nieuwe inrit komt ter plaatse van reeds bestaande verharding en een te slopen, deels onderkelderde schuur. Naar verwachting zullen hier geen aanvullende verstoringen plaatsvinden. De nieuwe schuur komt ter plaatse van bestaande verharding (stelconplaten). De balken van de nieuwe schuur zullen tot maximaal 27 cm onder het huidige maaiveld worden ingegraven. De verstoring zal zich hier beperken tot een ophogingpakket dat voor deze verharding is aangebracht. Ook vinden de werkzaamheden plaats buiten de locatie van de historische bebouwing op de kadastrale minuut en de locatie van de huisterp.

Omdat de kans klein is dat archeologische waarden zullen verstoord is het plangebied aan de hand van dit bureauonderzoek voldoende onderzocht en is er geen vervolg onderzoek nodig.

ADC ArcheoProjecten adviseert om het plangebied vrij te geven voor de voorgenomen ontwikkeling. Het is altijd mogelijk dat tijdens grondwerkzaamheden onverwacht archeologische vondsten aan het licht komen. Het verdient daarom aanbeveling om de uitvoerder van de grondwerkzaamheden te wijzen op de plicht deze zogenoemde toevalsvondsten te melden bij de bevoegde overheid, zoals aangegeven in artikel 5.10 en 5.11 van de Erfgoedwet. De melding dient behalve bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) tevens plaats te vinden bij de gemeente
Molenlanden.