QON GAZLARI (PH, HCO₃⁻, PCO₂) VA NEYTROFIL INDEKSLARI (NLR, NET MARKERLARI) ASOSIDA PROGNOZ MODELI YARATISH

So'nggi o'n yillikda kritik holatdagi bemorlarni stratifikatsiya qilish va prognozlashda individual biomarkerlarning cheklangan samaradorligi kuzatilmoqda. Ushbu maqola arterial qon gazlari tahlili (pH, HCO₃⁻, pCO₂) va neytrofilga bog'liq yallig'lanish indekslari (neytrofil-limfotsit nisbati - NLR, neytrofil hujayradan tashqari tuzoqlar - NET markerlari) asosida integrativ prognoz modelini yaratish kontseptsiyasini tizimli tahlil qiladi. 2015-2025 yillar oralig'ida PubMed, Scopus, Web of Science va Cochrane ma'lumotlar bazalarida nashr etilgan 40 dan ortiq tadqiqotlar asosida ushbu biomarkerlarning mustaqil va kombinatsiyalangan prognozlik qiymati o'rganildi. Tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, arterial qon gazlari parametrlari (ayniqsa pH va HCO₃⁻ ning past darajalari, pCO₂ ning yuqori darajalari) kritik bemorlarda mortalite va asoratlar rivojlanishining mustaqil prediktorlari hisoblanadi. Shu bilan birga, NLR va NET markerlari kabi neytrofil indekslari tizimli yallig'lanish va immun disfunksiyani aks ettirib, sepsis, onkologik kasalliklar va yurak-qon tomir patologiyalarida prognozni aniqlashda yuqori sezuvchanlikka ega. Ushbu ikki biomarker sinfining kombinatsiyasi gomeostazning ikki muhim komponentini – metabolik va immun tizimlarni bir vaqtda baholash imkonini beradi. Maqolada mavjud mashinani o'rganish algoritmlari (LASSO regressiya, random forest, neyron tarmoqlar) asosida qurilgan prognoz modellarining samaradorligi tahlil qilinib, ularning an'anaviy skoring tizimlaridan (APACHE, SOFA, LRINEC) ustunligi asoslab berilgan. Xususan, ko'p markazli tadqiqotlar natijalariga ko'ra, qon gazlari parametrlari va NLR ni o'z ichiga olgan kombinatsiyalangan modellarning AUC qiymati 0.85-0.92 oralig'ida bo'lib, bu alohida olingan biomarkerlarning prognozlik aniqligidan sezilarli darajada yuqori. Shuningdek, NET markerlarining (cell-free DNA, myeloperoxidase, citrullinated histone H3) qon gazlari parametrlari bilan korrelyatsiyasi tahlil qilinib, ularning sepsis va septik shokda 28 kunlik mortalite prognozidagi o'rni yoritilgan. Maqolada ushbu integrativ yondashuvning klinik amaliyotga joriy etilishi, individual terapiya strategiyalarini ishlab chiqish va resurslarni optimallashtirishdagi ahamiyati muhokama qilinadi. Xulosa qilib aytganda, qon gazlari va neytrofil indekslarining kombinatsiyalangan prognoz modeli kritik bemorlarni erta aniqlash va risk stratifikatsiyasida yuqori samaradorlikka ega bo'lib, bu yo'nalishda qo'shimcha ko'p markazli prospektiv tadqiqotlar o'tkazish zarur.