Utrecht Utrecht Oudegracht 74 Opgraving

In opdracht van Wildschut Beheer BV heeft ADC ArcheoProjecten een archeologische opgraving uitgevoerd aan de Oudegracht 74 in het centrum van Utrecht. Op deze locatie wordt een kelder onder het pand vergroot om als horecagelegenheid te dienen. De archeologische werkzaamheden vonden plaats van 24 november tot en met 9 december 2008. Daarbij zijn sporen uit de Middeleeuwen aangetroffen en is een duidelijke stratigrafie van ophogingslagen gedocumenteerd.Voordat de archeologische opgraving aan de Oudegracht 74 heeft plaatsgevonden, is er door de gemeente Utrecht archeologisch onderzoek uitgevoerd in de kelder van het pand aan de Oudegracht 74-76. Bij dit onderzoek zijn ook ophogingslagen aangetroffen en is aardewerk verzameld. De resultaten van dit onderzoek staan ook in dit rapport beschreven.De opgraving bestond uit het laagsgewijs opgraven van twee blokken grond, die zich onder het pand aan de Oudegracht 74 bevonden. Deze blokken zijn opgebouwd uit ophogingslagen uit de Middeleeuwen. In die tijd is de grond opgehoogd met veen, om zo bescherming te bieden tegen het water van de Oudegracht. Ter versteviging is het veen afgedekt met kleilagen. Doordat het veen inklinkt, is regelmatig een nieuw pakket grond nodig. Uiteindelijk is dit pakket metershoog geworden. Omdat er nooit een kelder is aangebracht onder het pand Oudegracht 74, zijn deze ophogingslagen nooit verstoord of verwijderd. Een mooie kans voor de archeologie om deze lagen nu nader te onderzoeken.Veel vondstmateriaal In de ophogingslagen is veel vondstmateriaal aangetroffen. In totaal is bijna 26 kilo aardewerk verzameld en ook een ruime hoeveelheid botmateriaal. Dit is in de ophogingslagen terecht gekomen als afval. Door dit ‘afval’ kunnen de lagen gedateerd worden en is duidelijk te zien dat de oudste ophogingslagen vanaf de 11e eeuw voorkomen en de jongste aangetroffen lagen in de 14e eeuw gedateerd worden. Door het botmateriaal te onderzoeken kan nagegaan worden welke diersoorten gegeten zijn.De ophogingslagen zijn niet jonger dan de 14e eeuw. In de 13e eeuw wordt een stenen pand aan de Oudegracht 76 gebouwd, waarbij de vloer van dit pand de lagen heeft afgedekt. Aan het einde van de 13e eeuw of het begin van de 14e eeuw is ook de fundering van het pand van de Oudegracht 74 aangebracht. In deze fundering is een waterput aangebracht: de put is in verband gemetseld met de beide muren. Onder de put is een greppel aangetroffen die watervoerend is geweest. In de muur van de fundering en dus ook van de put zat een nis. De functie van deze nis is niet bekend.Zowel ter hoogte van Oudegracht 74 als 76 zijn rijen van houten paaltjes aangetroffen. Meestal staan ze langs een greppel. Zij bevinden zich onder de ophogingslagen en zijn de oudste archeologische sporen die zijn aangetroffen. De stakenrijen staan of haaks op de Oudegracht, of lopen parallel hieraan. Ze worden geïnterpreteerd als perceelaanduidingen. Er zijn geen bewijzen om deze sporen te verbinden aan het graven van de Oudegracht, eind 10e eeuw. De sporen worden gedateerd in de 10e of 11e eeuw. Er wordt verondersteld dat na de aanleg van de Oudegracht, het onderzoeksgebied in gebruik is genomen. Het archeologisch onderzoek aan de Oudegracht 74 en 76 heeft plaatsgevonden in de kelders van deze panden. Omdat de doorgang te klein was, was het niet mogelijk met een graafmachine te werken. Al het onderzoek is dan ook met de hand gedaan. Dit geldt dus ook voor het opgraven (afgraven) van de ophogingslagen, die op één locatie een blok vormden van 3 x 3 x 3 m. Daartegenover stond dat we geen last hadden van kou en regen.