Bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek – verkennende fase Zwembadlocatie De Marsch te Hardenberg, gemeente Hardenberg (Ov.)

<p>Laagland Archeologie heeft in november-december 2016 een bureauonderzoek en een inventariserend veldonderzoek uitgevoerd op het terrein van het voormalige zwembad De Marsch in Hardenberg. Het onderzoek vond plaats in verband met de ruimtelijke procedure vanwege het voornemen het terrein te herontwikkelen (huizenbouw). Het bureauonderzoek had tot doel een archeologisch verwachtingsmodel op te stellen. Op grond van het onderzoek diende een advies te worden opgesteld voor eventueel aanvullend onderzoek danwel het terrein ten aanzien van het omgevingsaspect archeologie vrij te kunnen geven.</p><p>De fysisch-geografische situatie is niet bekend (ongekarteerd). Op basis van de bodemkaart en geomorfologische kaart zou aangenomen kunnen worden dat het plangebied in een zone met roodoornige Vechtdalgronden respectievelijk een beekdal met meanderruggen en-geulen ligt. In historische tijden en vermoedelijk daarvoor was het plangebied een nat en drassig terrein, dat zeer waarschijnlijk regelmatig door de Vecht overstroomd werd. Vermoedelijk heeft zich een beekeerdgrond ontwikkeld. Geomorfologisch ligt het terrein waarschijnlijk in een beekdal of in een beekoverstromingsvlakte.</p><p>Het plangebied lijkt door de drassige omstandigheden weinig geschikt voor bewoning. Op historische kaarten is het plangebied onontgonnen en onbebouwd. In de directe omgeving komen diverse zandopduikingen voor, die voor bewoning wel aantrekkelijk zijn geweest. <br>In het plangebied kunnen zogenaamde off-site waarden verwacht worden. Het gaat daarbij om offergaven uit de periode mesolithicum-vroege middeleeuwen. Deze kunnen bestaan uit (vuur)stenen voorwerpen, metalen wapens, sieraden en aardewerk. Resten van nederzettingen uit de periode vanaf het neolithicum worden niet verwacht vanwege de drassige omstandigheden. Wel kunnen op mogelijk aanwezige dekzandopduikingen resten van jagers/verzamelaars (mesolithicum) worden aangetroffen. Het gaat daarbij om spreidingen van bewerkt vuursteen en houtskoolconcentraties. Deze bevinden zich op de top van eventuele dekzandopduikingen. Eventueel kunnen ook haardkuilen worden verwacht, die tot enkele decimeters in het Pleistocene zand kunnen zijn ingegraven. </p><p>Uit het booronderzoek blijkt dat de bovenlaag bestaat uit een dik geroerd en waarschijnlijk deels opgebracht pakket. Onder het geroerde pakket bevindt zich verspoeld zand of klei. Er zijn geen sporen van bodemvorming aangetroffen. Evenmin zijn er duidelijke aanwijzingen voor dekzandopduikingen in het plangebied gevonden. Ten aanzien van de verwachting op kampementen van jagers/verzamelaars (mesolithicum) moet de verwachting daarop worden bijgesteld naar ‘laag’. Voor wat betreft offergaven en andere off site resten blijft de middelhoge verwachting gehandhaafd. <br>De bouwwerkzaamheden zullen in het algemeen waarschijnlijk niet voorbij het verstoorde pakket en/of de verspoelde lagen reiken en vormen daarom niet of nauwelijks een bedreiging voor eventuele off-site resten. De aanleg van riolering gaat waarschijnlijk gepaard met een wat diepere bodemverstoring waarbij off-site resten aangetast kunnen worden. Echter, in het algemeen is de kans op dergelijke resten niet groot. Bovendien is de kans dergelijke resten op te sporen zonder minitieus archeologisch onderzoek de afgelopen jaren zeer klein gebleken. De plaatselijke bodemomstandigheden, de aard van de werkzaamheden en de kans op de aanwezigheid van off-site resten rechtvaardigt geen vervolgonderzoek. Om deze reden adviseren we geen vervolgonderzoek uit te voeren en het plangebied vrij te geven. De implementatie van dit advies is in handen van de gemeente Hardenberg, hierin vertegenwoordigd door mevr. drs. M. Nieuwenhuis van Het Oversticht.</p>