Archeologisch bureauonderzoek Dijkstraat 8 te Farmsum, gemeente Eemsdelta (GR)

Farmsum ligt in aan de uiterste oostzijde van het gewest Fivelingo, het oude zeekleigebied in Noordoost-Groningen waar ooit de Fivel stroomde, die ter hoogte van Westeremden uitmondde in de zee. Omstreeks de 11e eeuw raakte de Fivel vrijwel geheel verland, waarna de drooggevallen kwelders in de 12e-13e eeuw werden ingepolderd. Om het achterland te kunnen afwateren werd rond het jaar 1000 de Delf aangelegd, die ter hoogte van Delfzijl in de Dollard uitkwam. De wierde Farmsum was oorspronkelijk waarschijnlijk een dubbelwierde, waarbij twee wierden niet aan elkaar lagen, maar gescheiden werden door (bijvoorbeeld) een geul of sloot. Het zuiden van de wierde is zwaar vergraven door de sloop van de voormalige borg van Farmsum in de late 19e eeuw. Het noordwestelijke deel van de wierde is doorsneden door het afwateringskanaal van Duurswold, die tussen 1869 en 1871 werd gegraven. Het onderzoeksgebied ligt naast de wierde op een hoogte van circa 0,65 m+NAP. De top van de noordwestelijke wierde ligt op een hoogte van circa 3,3 m+NAP. Op de paleogeografische kaarten is te zien dat Farmsum mogelijk al vanaf het begin van de jaartelling (of wellicht al iets eerder) bewoond is geweest. Bewoningssporen uit deze periode worden echter niet verwacht, aangezien deze zich in het hart van de wierde(n) zullen bevinden. Ook in de middeleeuwen zal de kern van de bewoning zich op en niet naast de wierde hebben bevonden, aangezien het gebied pas vanaf de 12e /13e eeuw bedijkt werd en tot die tijd onder directe invloed van de zee stond. Er worden dan ook geen sporen en structuren uit deze periode verwacht, hoewel niet uit te sluiten was dat het omliggende gebied in gebruik was als akkerland of weilanden. Op de Kadastrale Minuut van 1811-1832 is te zien dat het gebied aan het begin van de 19e eeuw in ieder geval bebouwd en bewoond was. Het is aannemelijk dat de toenmalige woning ergens in de 18e eeuw is gebouwd, maar er valt niet uit te sluiten dat deze oudere voorgangers had. Onder de huidige woning en (in mindere mate de schuur) kunnen zich dus resten van voorgangers van de huidige bebouwing bevinden. Onder de schuur kunnen sporen en structuren aangetroffen worden die verband houden met erfactiviteiten (bijvoorbeeld beerkelders, waterputten of afvalkuilen). Deze zullen allen dateren in de nieuwe tijd.