ปัญหาการนำสินทรัพย์ดิจิทัลเป็นหลักประกันทางธุรกิจ

ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีทางการเงิน (Financial Technology) ส่งผลให้เกิดการพัฒนารูปแบบธุรกิจและเครื่องมือทางการเงินใหม่ ๆ ที่สามารถลดข้อจำกัดของระบบการเงินแบบดั้งเดิม โดยเฉพาะการเกิดขึ้นของ “สินทรัพย์ดิจิทัล” (Digital Assets) ซึ่งมีมูลค่าทางเศรษฐกิจและมีบทบาทสำคัญในระบบเศรษฐกิจยุคใหม่ อย่างไรก็ตาม ระบบกฎหมายไทยยังไม่ได้รองรับ การนำสินทรัพย์ดิจิทัลมาใช้เป็นหลักประกันทางธุรกิจอย่างชัดเจน แม้ว่าพระราชบัญญัติหลักประกันทางธุรกิจ พ.ศ. 2558 จะมีวัตถุประสงค์เพื่อเพิ่มทางเลือกในการใช้ทรัพย์สินที่มีมูลค่าทางเศรษฐกิจเป็นหลักประกันโดยไม่ต้องส่งมอบทรัพย์ แต่กลับไม่ครอบคลุมถึงสินทรัพย์ดิจิทัล ทั้งในด้านนิยาม ประเภทของทรัพย์ และคุณสมบัติของผู้รับหลักประกันงานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความเป็นไปได้ในการนำสินทรัพย์ดิจิทัลมาใช้เป็นหลักประกันทางธุรกิจในบริบทของกฎหมายไทย โดยอ้างอิงแนวคิดและแนวปฏิบัติตามหลักกฎหมายของสหรัฐอเมริกา โดยเฉพาะ Uniform Commercial Code (UCC) ที่ได้มีการแก้ไขเพิ่มเติมในปี ค.ศ. 2022 ซึ่งบัญญัติมาตรา 12 ว่าด้วย “Controllable Electronic Records (CERs)” อันเป็นกลไกที่รองรับการนำสินทรัพย์ดิจิทัลมาใช้เป็นหลักประกันได้โดยตรง รวมถึงการปรับปรุงมาตรา 9 ว่าด้วยหลักประกัน (Secured Transactions) เพื่อให้สอดคล้องกับ CERs จากการศึกษา พบว่ากฎหมายไทยยังมีข้อจำกัดหลายประการ ทั้งในด้านนิยามของสินทรัพย์ดิจิทัล การกำหนดประเภททรัพย์ที่สามารถใช้เป็นหลักประกัน และคุณสมบัติของผู้รับหลักประกันที่ยังไม่ครอบคลุมถึงผู้ประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัล นอกจากนี้ กระบวนการบังคับหลักประกันภายใต้กฎหมายปัจจุบันยังไม่สอดรับกับลักษณะเฉพาะของสินทรัพย์ดิจิทัล. การค้นคว้าอิสระฉบับนี้จึงเสนอให้มีการแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติหลักประกันทางธุรกิจ พ.ศ. 2558 โดยบัญญัตินิยามของสินทรัพย์ดิจิทัลไว้โดยเฉพาะ และกำหนดให้สินทรัพย์ดิจิทัลเป็นทรัพย์ที่สามารถใช้เป็นหลักประกันได้ รวมถึงเปิดโอกาสให้ผู้ประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัลสามารถเป็นผู้รับหลักประกันได้ เพื่อเพิ่มโอกาสในการเข้าถึงแหล่งเงินทุนของผู้ประกอบการไทยให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงของเศรษฐกิจยุคดิจิทัล