ปฏิบัติการของตำรวจควบคุมฝูงชน: กรณีขบวนเสด็จพระมหากษัตริย์ และพระบรมวงศานุวงศ์ในพื้นที่การชุมนุม (พ.ศ.2563-2566)

การศึกษาวิจัยเรื่อง ปฏิบัติการของตำรวจควบคุมฝูงชน: กรณีขบวนเสด็จพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์ในพื้นที่การชุมนุม (พ.ศ.2563-2566) มีวัตถุประสงค์ (1) เพื่อศึกษาหลักปฏิบัติทางยุทธการในการถวายความปลอดภัยพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์ในการเสด็จพระราชดำเนิน และ (2) เพื่อศึกษาวิเคราะห์บริบทของตำรวจควบคุมฝูงชนและกระบวนการตัดสินใจใช้กำลังในการยุติการชุมนุมสาธารณะของข้าราชการตำรวจขณะมีขบวนเสด็จพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์ โดยมุ่งวิเคราะห์เหตุการณ์สำคัญ 2 เหตุการณ์ ได้แก่ เหตุการณ์วันที่ 14 ตุลาคม พ.ศ.2563 บริเวณหน้าทำเนียบรัฐบาล และเหตุการณ์วันที่ 18 พฤศจิกายน พ.ศ.2565 บริเวณถนนดินสอ การศึกษานี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ ศึกษาวิจัยเอกสาร (Documentary Research) การเก็บข้อมูลการสัมภาษณ์เชิงลึกเฉพาะเจาะจงจากเจ้าหน้าที่รัฐที่เกี่ยวข้อง และศึกษาข้อมูลจากเอกสารทางราชการ ตลอดจนบทความและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง นำมาสังเคราะห์ข้อมูล (Synthesis) โดยรวบรวมข้อมูลจาก 2 ส่วน ได้แก่ การทบทวนวรรณกรรม และการสัมภาณณ์เชิงลึกแบบเจาะจง นำมาจัดหมวดหมู่ เชื่อมโยง วิเคราะห์เนื้อหาตามหลักแนวคิดทฤษฎี และอธิบายพร้อมยกตัวอย่างประกอบเชิงพรรณาประกอบการวิเคราะห์ (Descriptive) ผลการศึกษาพบว่าตำรวจควบคุมฝูงชนมีหลักปฏิบัติทางยุทธการที่เป็นระบบและชัดเจน ครอบคลุมกระบวนการประเมินภัยคุกคาม การวางแผนล่วงหน้า และการดำเนินการตามกฎหมายที่เกี่ยวข้องอย่างเคร่งครัด อย่างไรก็ตามกระบวนการตัดสินใจในการใช้กำลังยุติการชุมนุมมีปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อการตัดสินใจอย่างชัดเจน ได้แก่ (1) ความรุนแรงและลักษณะการแสดงออกของผู้ชุมนุม (2) ระดับของภัยคุกคามที่มีต่อพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์ (3) ความจำเป็นในการรักษาพระเกียรติและความปลอดภัยของสถาบันพระมหากษัตริย์ และ (4) สถานการณ์เฉพาะหน้าและบริบททางการเมืองและสังคมที่มีความละเอียดอ่อน ซึ่งส่งผลให้ตำรวจจำเป็นต้องดำเนินการอย่างรอบคอบและยืดหยุ่นในการปรับยุทธวิธีเพื่อป้องกันความรุนแรง เหตุร้ายและลดความสูญเสียต่อทุกฝ่ายให้เกิดขึ้นน้อยที่สุด ตำรวจจำเป็นต้องมีการปรับยุทธวิธีให้เหมาะสมตามสถานการณ์อย่างละเอียดอ่อน ข้อเสนอแนะจากการศึกษานี้ คือ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมเพื่อเพิ่มศักยภาพในการประเมินสถานการณ์และจัดการความขัดแย้งอย่างมีประสิทธิภาพ เน้นการสื่อสารเชิงรุกและสร้างความเข้าใจกับประชาชน รวมทั้งเสริมสร้างแนวทางปฏิบัติที่ลดการเผชิญหน้า เพื่อลดความตึงเครียดและความเสี่ยงที่จะนำไปสู่การเกิดเหตุการณ์ความรุนแรงในอนาคต