บริการคลินิกวัยรุ่นเพื่อการเข้าถึงบริการสุขภาพที่เป็นมิตรสำหรับวัยรุ่นและเยาวชน: กรณีศึกษาโรงพยาบาลสมุทรสาคร

การศึกษาเรื่อง “บริการคลินิกวัยรุ่นเพื่อการเข้าถึงบริการสุขภาพที่เป็นมิตรสำหรับวัยรุ่นและเยาวชน: กรณีศึกษา โรงพยาบาลสมุทรสาคร” โดยมีวัตถุประสงค์ในการศึกษาคือ คือ 1) เพื่อศึกษากลไกและกระบวนการในการบริหารจัดการบริการสุขภาพที่เป็นมิตรสำหรับวัยรุ่น และเยาวชน ของคลินิกวัยรุ่น โรงพยาบาลสมุทรสาคร 2) เพื่อศึกษาเครือข่ายภายในและภายนอกในการร่วมบริหารจัดการบริการสุขภาพที่เป็นมิตรสำหรับวัยรุ่นและเยาวชน ของคลินิกวัยรุ่น โรงพยาบาลสมุทรสาคร และ 3) ศึกษาความต้องการของวัยรุ่นและเยาวชน ในฐานะผู้ใช้บริการต่อบริการสุขภาพที่เป็นมิตรสำหรับวัยรุ่นและเยาวชนของคลินิกวัยรุ่น โรงพยาบาลสมุทรสาคร โดยผู้ศึกษาเลือกใช้ระเบียบวิธีการวิจัยแบบผสมผสาน (Mixed Method) โดยเลือกใช้วิธีการศึกษา เชิงคุณภาพ และวิธีการศึกษาเชิงปริมาณ ทั้งนี้การศึกษาเชิงคุณภาพ ใช้แบบสัมภาษณ์ โดยวิธีการสัมภาษณ์เชิงลึก กลุ่มผู้ให้ข้อมูลหลักประกอบด้วยตัวแทนจาก 6 ภาคส่วน ได้แก่ กระทรวงการพัฒนาสังคมและ ความมั่นคงของมนุษย์ 2 คน กระทรวงมหาดไทย 2 คน กระทรวงศึกษาธิการ 1 คน กระทรวงสาธารณสุข 7 คน กระทรวงยุติธรรม 1 คน องค์กรสาธารณประโยชน์ 1 คน และอาสาสมัครนักศิลปะบำบัด 1 คน รวมทั้งสิ้น 15 คน ส่วนการศึกษาเชิงปริมาณ โดยการใช้แบบสอบถาม กับประชากรและกลุ่มตัวอย่างวัยรุ่นและเยาวชนผู้ใช้บริการคลินิกวัยรุ่น โรงพยาบาลสมุทรสาคร จำนวน 116 คน โดยผลการศึกษา มีดังนี้ คลินิกวัยรุ่นมีโครงสร้างการบริหารจัดการที่ชัดเจน ครอบคลุมทั้งกลไกด้านนโยบาย โครงสร้างองค์กร การสนับสนุนทรัพยากร และระบบสารสนเทศ โดยได้รับการสนับสนุนจากผู้บริหารระดับสูง มีคณะกรรมการดำเนินงานที่มีส่วนร่วมจากภาคีเครือข่ายและตัวแทนวัยรุ่น และมี การดำเนินงานทั้งบริการเชิงรับในโรงพยาบาลและบริการเชิงรุกในชุมชน สถานศึกษา ด้านเครือข่าย พบว่า คลินิกมีความร่วมมือกับหน่วยงานหลากหลาย ทั้งภาครัฐ ท้องถิ่น และภาคประชาสังคม เช่น สำนักงานสาธารณสุข โรงเรียน บ้านพักเด็กฯ และองค์กรสาธารณประโยชน์ โดยมีรูปแบบ การประสานงานที่ยืดหยุ่นผ่านช่องทางทางการและไม่เป็นทางการ เช่น โทรศัพท์ และแอปพลิเคชัน ไลน์ ส่งผลให้ระบบส่งต่อและการดูแลวัยรุ่นที่มีความเสี่ยงมีความรวดเร็ว ครอบคลุม และต่อเนื่อง ในด้านความต้องการของวัยรุ่นและเยาวชน พบว่า ผู้ใช้บริการต้องการบริการที่ครอบคลุมปัญหาสุขภาพทั้งกาย ใจ และสังคม โดยเฉพาะด้านสุขภาพจิต การตั้งครรภ์ไม่พร้อม และการเข้าถึงบริการที่ไม่เลือกปฏิบัติ รวมถึงต้องการผู้ให้บริการที่เป็นมิตร มีทักษะการสื่อสาร และสามารถเข้าใจบริบทของวัยรุ่น ได้อย่างเหมาะสม นอกจากนี้ วัยรุ่นยังมีความต้องการให้บริการมีความยืดหยุ่น เข้าถึงง่ายผ่านช่องทางออนไลน์ และต้องการมีส่วนร่วมในการพัฒนาบริการในฐานะผู้ใช้บริการหลัก ข้อเสนอแนะจากการศึกษา ควรพัฒนาระบบติดตามดูแลต่อเนื่องหลังการให้บริการ โดยมีระบบติดตามผู้รับบริการ โดยเฉพาะกรณีที่มีความเสี่ยงสูง เช่น การตั้งครรภ์ไม่พร้อม สุขภาพจิต หรือความรุนแรงในครอบครัว ตลอดจนการพัฒนาแบบบันทึกหรือระบบสารสนเทศผ่านระบบ LINE Official Account ที่มีส่วนประกอบหรือฟีเจอร์ที่เหมาะต่อการใช้งานของวัยรุ่นและเยาวชน รวมไปถึงผู้ปฏิบัติงานที่ต้องทำงาน สามารถส่งต่อข้อมูล และติดตามผลได้ทั้งในระดับโรงพยาบาลและเครือข่ายภายนอก เพื่อให้เกิดความต่อเนื่องในการดูแล เพื่อสามารถประเมินผลการดูแลได้อย่างเป็นระบบ นอกจากนี้ควรเพิ่มประสิทธิภาพการประชาสัมพันธ์บริการที่เป็นมิตรสำหรับวัยรุ่นในพื้นที่ให้มากยิ่งขึ้น ผ่านรูปแบบการจัดบูธกิจกรรมในสถานที่ที่เป็นจุดศูนย์รวมของวัยรุ่น เช่น ลานกิจกรรมของห้างสรรพสินค้า สนามกีฬากลางจังหวัด การจัดรูปแบบประชาสัมพันธ์ผ่านช่องออนไลน์ เช่น แอพพลิเคชั่น Tiktok LINE Official Account การเชิญบุคคลต้นแบบในพื้นที่ที่วัยรุ่นติดตามและให้ความสนใจร่วมจัดกิจกรรม พูดคุยผ่านการไลฟ์สด ในช่องทาง Facebook หรือ Tiktok ตลอดจน การประชาสัมพันธ์ให้กับวัยรุ่นและเยาวชนนอกระบบการศึกษาได้รับทราบบริการ โดยการใช้ สื่อโซเชียลมีเดียร่วมกับการประสานงานผ่านภาคีเครือข่าย เช่น อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน โรงเรียน และผู้นำชุมชน