Archeologisch bureauonderzoek groot onderhoud rijkswegen GO NN 25-26 West, gemeenten De Fryske Marren, Súdwest Fryslân, Leeuwarden, Tytsjerksteradiel en Smallingerland (FR)

Aanleiding tot het hier beschreven archeologische bureauonderzoek is het groot onderhoud van rijkswegen door Rijkswaterstaat, afdeling Noord-Nederland (opdrachtgever). Het plangebied betreft de Rijkswegen A7 (binnen de provincie Friesland), A32, N31 en de N32; gezamenlijk vallen deze onder het contract van het district Noord- Nederland West (NNW). In deelgebied 1 wordt de middenberm van Rijksweg A7 tussen Joure en Sneek verbreed en een verzorgingsplaats heringericht. In deelgebied 2, ter hoogte van Zurich, zullen werkzaamheden op drie verzorgingsplaatsen uitgevoerd worden. Tevens zal in deelgebied 2 een geleiderail geplaatst worden. In deelgebieden 3 t/m 5, tussen Leeuwarden en Drachten, zullen eveneens geleiderails geplaatst worden. Conclusie De onderzoekslocaties liggen verspreiden over Friesland. Deelgebieden 1 en 5 liggen overwegend op het Drents- Fries Plateau, deelgebieden 2 en 3 in het Fries-Groninger kweldergebied en deelgebied 4 op de grens daarvan. De landschappelijke, archeologische en historische ontwikkelingen zijn in deze deelgebieden dan ook heel verschillend. Dit uitte zich ook in de archeologische verwachtingswaarde per deelgebied. Deelgebied 1 Het bureauonderzoek heeft aangetoond dat de kans op het aantreffen van archeologische resten in een groot deel van het deelgebied 1 laag is. Het zuidelijk deel van het onderzoeksgebied ligt echter in een gebied waar vanaf de steentijd bewoning mogelijk was. Archeologische resten uit deze periode kunnen hier bestaan uit sporen van kampementen van jagers en verzamelaars (haardkuilen, zones met afval van vuursteenbewerking) en bijbehorende vondsten, zoals vuursteen, natuursteen en houtskool. Vanaf het laat-neolithicum verdwijnt het gebied onder een dik pakket hoogveen en is de kans op het aantreffen van bewoningssporen uit de periode van de bronstijd tot en met de late middeleeuwen klein. Vanaf de late middeleeuwen werd het veen ontgonnen en het gebied opnieuw bewoond. Sporen en structuren die hiermee verband houden, zouden kunnen worden aangetroffen, zoals resten van houten en bakstenen huizen, waterputten, afvalkuilen, beerputten, en greppels en sloten. Vondstmateriaal kan bestaan uit aardewerk, bouwkeramiek, metaal, glas, dierlijk bot en natuursteen. Deelgebied 2 Deelgebied 2 ligt op een vlakte van getijafzettingen of een oeverwal en de bodem bestaat uit kalkrijke of kalkarme poldervaaggronden. Dit zijn jonge zeekleigronden die passen bij een dynamisch landschap, waar de zee tot voor kort vrij spel had. Op de oeverwallen werden vanaf de vroege ijzertijd terpen opgeworpen. Aangezien geen van de onderzoekslocaties daadwerkelijk op een terp ligt, is de kans op het aantreffen van bewoningsresten klein, maar niet onmogelijk. Aangezien de drie verzorgingsplaatsen allemaal in de nabijheid van bekende dorps- of huisterpen liggen, is het mogelijk dat zich in het onderzoeksgebied andere, onbebouwde huisterpen bevinden of off-site structuren, zoals greppelsystemen. Deelgebied 3 De kans op het aantreffen van intacte archeologische resten in deelgebied 3 is zeer klein, vanwege de aanleg van de spoorlijn Leeuwarden-Arnhem, de bouw van het station Wirdum op deze plaats en de daaropvolgende aanleg van de A32 en bijbehorende rotonde. De bodem zal in dit gebied grotendeels verstoord zijn. Deelgebied 4 De kans op het aantreffen op archeologische resten in deelgebied 4 is klein. Alleen aan de oostzijde van het deelgebied, waar op de bodemkaart podzolgronden zijn gekarteerd, kunnen eventueel resten uit de steentijd worden aangetroffen. Deelgebied 5 Deelgebied 5 ligt ten westen van bedrijventerrein A7-Noord. Bij de aanleg van dit bedrijventerrein zijn resten gevonden van vuursteenvindplaatsen en enkele pingo-ruïnes. Er valt niet uit te sluiten dat deze zich ook in het onderzoeksgebied bevinden. Resten kunnen bestaan uit sporen van kampementen van jagers en verzamelaars (haardkuilen, zones met afval van vuursteenbewerking) en bijbehorende vondsten, zoals vuursteen, natuursteen en houtskool.