ประสิทธิภาพการจ่ายเงินเบี้ยยังชีพผู้สูงอายุขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจากการดำเนินโครงการบูรณาการฐานข้อมูลสวัสดิการสังคม (e-payment): กรณีศึกษา อำเภอเมืองสมุทรสาคร จังหวัดสมุทรสาคร

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาถึงปัญหาและอุปสรรคในการดำเนินการจ่ายเบี้ยยังชีพผู้สูงอายุหลังจากมีการเชื่อมโยงข้อมูลผ่านโครงการบูรณาการฐานข้อมูลสวัสดิการสังคม (e-payment) ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น อำเภอเมืองสมุทรสาคร จังหวัดสมุทรสาคร ที่ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงและส่งผลต่อรูปแบบการจ่ายเงินผู้สูงอายุที่มีวิธีการเบิกจ่ายแตกต่างกันและศึกษาวิธีการบริหารจัดการการจ่ายเบี้ยยังชีพผู้สูงอายุหลังจากการบูรณาการฐานข้อมูลสวัสดิการสังคม (e-payment) ข้อมูลที่นำมาวิเคราะห์ในการเขียนบทความนี้ได้มาจากการสัมภาษณ์เชิงลึกของผู้ให้ข้อมูลสำคัญ โดยพิจารณาเลือกผู้ให้ข้อมูลหลักที่สามารถให้ข้อมูลได้ดีที่สุด จำนวน 21 คน เนื่องจากเป็นบุคคลที่เกี่ยวข้องกับการตัดสินใจและเป็นผู้ที่มีความรู้ความเข้าใจในกฎระเบียบและวิธีการจ่ายเงินรูปแบบใหม่ที่มีการนำนโยบายเบี้ยยังชีพผู้สูงอายุมาปฏิบัติขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอย่างบูรณาการ ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงวิธีการปฏิบัติงานเกี่ยวกับการจ่ายเงินเบี้ยยังชีพผู้สูงอายุ ที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพและประสิทธิผลการจ่ายเงินเบี้ยยังชีพผู้สูงอายุขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และเพิ่มเติมด้วยข้อมูลที่ได้จากเอกสารบทความทางวิชาการและเอกสารงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ผลการศึกษา พบว่า เกิดการเปลี่ยนแปลงวิธีการปฏิบัติตามปัจจัยของการเปลี่ยนแปลงองค์การ อาทิ การสนับสนุนจากผู้บริหาร กระบวนการทำงาน การทำงานร่วมกันแบบบูรณา การนำเอาเทคโนโลยีใช้ในการปฏิบัติงานและความรู้และทักษะของผู้ปฏิบัติงาน ที่ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงวิธีการปฏิบัติงานหลังจากมีการดำเนินโครงการบูรณาการฐานข้อมูลสวัสดิการสังคม (e-payment) ในงานเบี้ยยังชีพผู้สูงอายุขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ที่นำไปสู่ประสิทธิภาพ ประสิทธิผลของการปฏิบัติงานภายใต้นโยบายของภาครัฐในเรื่องของยุทธศาสตร์การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานระบบการชำระเงินแบบอิเล็กทรอนิกส์แห่งชาติ (National e-Payment Master Plan) ซึ่งในแผนยุทธศาสตร์ดังกล่าว การจ่ายเงินเบี้ยยังชีพผู้สูงอายุเป็นหนึ่งในโครงการบูรณาการฐานข้อมูลสวัสดิการสังคม โดยกรมบัญชีกลางเริ่มดำเนินการเบิกจ่ายเงินสวัสดิการสังคมแทนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น แต่ถึงอย่างไรก็ยังคงประสบปัญหาและอุปสรรคจากการดำเนินงานหลังจากที่มีการบูรณาการฐานข้อมูลสวัสดิการสังคมทั้งด้านความพร้อมของชุดข้อมูลและข้อจำกัดในการเข้าถึง การตรวจสอบข้อมูลผู้มีสิทธิต่าง ๆ การโอนเงินให้กับผู้สูงอายุที่ไม่มีสิทธิ ข้อจำกัดในการทำงานร่วมกันของหน่วยงาน หรือแม้กระทั่งเรื่องของระบบบานข้อมูลหลักที่ใช้รองรับการเชื่อมโยงข้อมูลของผู้มีสิทธิเพื่อให้ได้รับการจัดสรรเงินเบี้ยยังชีพผู้สูงอายุอย่างต่อเนื่องและรวดเร็ว ข้อเสนอแนะสำหรับงานวิจัยในอนาคต เนื่องจากการศึกษาครั้งนี้ได้ออกแบบการวิจัยในลักษณะเชิงคุณภาพโดยใช้วิธีการสัมภาษณ์เชิงลึก จึงอาจจะยังไม่สมบูรณ์โดยเฉพาะอย่างยิ่งการขาดการวิเคราะห์เก็บรวบรวมข้อมูลและวิเคราะห์เชิงสถิติ เช่น ในเรื่องของปัจจัยที่ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงวิธีการดำเนินงานเกี่ยวกับการเบิกจ่ายเงินเบี้ยยังชีพผู้สูงอายุขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการดำเนินโครงการบูรณาการฐานข้อมูลสวัสดิการสังคม (e-Payment) ว่ามีปัจจัยใดที่ส่งผลให้เกิดความเปลี่ยนแปลงหรือแตกต่างอย่างไร รวมไปถึงควรมีการศึกษาจากมุมมองของผู้สูงอายุซึ่งเป็นผู้มีส่วนได้ส่วนเสียจากการเปลี่ยนแปลงวิธีการทำงานด้านเบี้ยยังชีพผู้สูงอายุขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และควรศึกษาในประเด็นของการดำเนินโครงการบูรณาการฐานข้อมูลสวัสดิการสังคมด้านการจ่ายเงินเบี้ยยังชีพผู้สูงอายุขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่สามารถบูรณาการการจ่ายเงินสวัสดิการอื่น ๆ ของภาครัฐในการส่งเสริมสวัสดิการและช่วยเหลือประชาชนได้โดยตรง เพราะกลุ่มผู้สูงอายุนั้นส่วนใหญ่ยากต่อการเข้าถึงสวัสดิการของภาครัฐที่ปัจจุบันจะต้องดำเนินการยื่นความประสงค์ผ่านระบบอินเทอร์เน็ต ซึ่งหากสามารถเชื่อมโยงฐานข้อมูลสวัสดิการภาครัฐดังกล่าวเข้ากับโครงการช่วยเหลืออื่น ๆ จากภาครัฐ ๆ ที่ผู้มีสิทธิ์ควรจะได้รับให้เข้าสู่กระบวนการเบิกจ่ายด้วยวิธีการเดี๋ยวกับการเบิกจ่ายเงินเบี้ยยังชีพผู้สูงอายุเช่นเดียวกันได้ เพื่อเป็นยกระดับของการบูรณาการฐานข้อมูลสวัสดิการสังคมให้ไปสู่ระบบการชำระเงินแบบอิเล็กทรอนิกส์ของภาครัฐที่มีประสิทธิภาพและเพื่อความสะดวกต่อการเข้าถึงประชาชนได้ครอบคลุมถึงกลุ่มเป้าหมายลดปัญหาของความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงสิทธิประโยชน์จากภาครัฐของกลุ่มเปราะบางทางสังคมได้มากยิ่งขึ้น