Archeologisch bureau- en inventariserend veldonderzoek, verkennende fase, door middel van boringen Nassaustraat (ong.) te Boven-Hardinxveld (gemeente Hardinxveld-Giessendam)

In de periode augustus – september 2025 is door Aeres Milieu een archeologisch bureau- en verkennend booronderzoek uitgevoerd aan de Nassausstraat (ong.) te Boven-Hardinxveld (gemeente Hardinxveld-Giessendam).
De aanleiding voor het laten uitvoeren van dit bodemonderzoek betreft een Buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) ten behoeve van de (her)ontwikkeling van de locatie. Het planvoornemen bestaat uit 20 appartementen (sociale huur) aan de noordzijde, 15 betaalbare rijwoningen in het middengebied, twee twee-onder-een-kap woningen en drie vrije kavels aan de zuidzijde. De diepte van de toekomstige bodemverstoring is op dit moment onbekend, maar uitgaande van de aanleg van bouwputten voor de voorgenomen nieuwbouw zal de bodem waarschijnlijk tot in het archeologische niveau worden verstoord. Er wordt vooralsnog uitgegaan van een standaard funderingsdiepte zonder onderkeldering en met een bodemverstoring van ten minste 0,8 - 1,0 meter beneden maaiveld.
De onderzoekslocatie ligt volgens de Archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart van de gemeente Hardinxveld-Giessendam in een zone met een lage archeologische verwachting. Binnen het bestemmingsplan Buitengebied (vastgesteld 2016) geldt de dubbelbestemming Waarde – Archeologie 9. Hiervoor geldt een onderzoeksplicht bij bodemingrepen met een oppervlakte groter dan 10.000 m2 en een verstoringsdiepte vanaf 30 centimeter onder maaiveld. Middels deze kaart heeft de gemeente aangegeven dat de locatie onderzoeksplichtig is.
De omgeving van het plangebied bestond tijdens het laat-neolithicum en de bronstijd uit een veenlandschap. Dit landschap bestaat uit een nat milieu en vormt geen gunstige plek voor bewoning. Op basis van de ligging en het tot op heden ontbreken van archeologische vondsten uit de periode neolithicum tot en met de ijzertijd in de omgeving van het plangebied wordt er een lage verwachting voor de periode neolithicum tot en met de bronstijd
Verder ten noorden van het plangebied ligt de stroomgordel van Hardinxveld, die actief was in de periode ijzertijd tot in de Romeinse tijd. De hoger gelegen oeverwallen van de Hardinxveld stroomgordel boden mogelijkheid om zich te vestingen. Het plangebied zelf ligt in het komgebied van de stroomgordel van Hardinxveld en de Merwede en ligt nauwelijks hoger in het landschap dan de omringende komgebieden.
Op basis hiervan geldt er een lage verwachting voor de periode ijzertijd tot en met vroege middeleeuwen. Resten worden verwacht, indien aanwezig, in de top van de stroomgordel en kunnen onder andere bestaan uit cultuurlagen, paalkuilen/-gaten, afvalkuilen, fragmenten aardewerk, natuursteen of gebruiksvoorwerpen.
Het plangebied ligt aan de Nassaustraat, op 300 meter ten noorden van de ontginningsas waaraan Boven-Hardinxveld is ontstaan. Volgens de historische kaarten is te zien dat het plangebied vanaf de 19e eeuw in gebruik was als bos en later als weiland. Er wordt geen bebouwing in het plangebied verwacht. Op basis van deze gegevens geldt voor het plangebied een lage verwachting voor de periode late middeleeuwen en nieuwe tijd.
Wat betreft de conservering en gaafheid van eventueel aanwezige archeologische resten kan het volgende gesteld worden: het plangebied ligt in een dynamisch landschap. Uit archeologische onderzoeken in de nabije omgeving van het plangebied blijkt dat het plangebied in relatief drassig gebied ligt. Er zijn geen aanwijzingen dat binnen het plangebied sprake is van ophogingen. Wat betreft eventueel aanwezige organische resten is het afhankelijk van hoe diep het grondwater zit. Voor bodemkundige eenheid in het plangebied zijn de omstandigheden voor het aantreffen van organische resten goed: door de relatief hoge grondwaterstand (GWT III) kunnen organische resten zoals hout, leer en bot bewaard zijn gebleven.
Op basis van het uitgevoerd verkennend veldonderzoek middels boringen kan worden gesteld dat in het plangebied de natuurlijke afzettingen vooral zijn gevormd in een komgebied. Dit zijn natte, vaak drassige zones, in het landschap die niet geschikt zijn geweest voor bewoning. Om deze reden blijft de lage verwachting voor alle perioden gehandhaafd.
Voor het plangebied wordt om bovenstaande redenen geen archeologisch vervolgonderzoek noodzakelijk geacht.
Selectiebesluit
Advies op basis van het (concept)rapport “Archeologisch bureau- en inventariserend veldonderzoek, verkennende fase door middel van boringen. Nassausstraat (ong.) te Boven-Hardinxveld (gemeente Hardinxveld-Giessendam), Aeres Milieu AM25188, concept d.d. 29-8-2025: te besluiten conform de aanbeveling en het plangebied wat betreft archeologie zonder voorwaarden vrij te geven voorde geplande ontwikkeling. Hierbij zullen zeker geen behoudenswaardige archeologische waarden worden verstoord. In het plangebied zijn de natuurlijke afzettingen gevormd in een laaggelegen komgebied. Dit zijn natte en vaak drassige zones in het landschap, die in het verleden niet geschikt waren voor bewoning.
Wij willen de opdrachtgever erop wijzen dat dit selectieadvies nog niet betekent dat er al bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen.
Het uitgevoerde onderzoek is verricht conform de gestelde eisen en gebruikelijke methoden. Het onderzoek is gericht op het inzichtelijk maken van de toestand van het bodemarchief. Hiermee kan de beschadiging, dan wel vernietiging, als gevolg van de voorgenomen verstoring van een mogelijk aanwezig bodemarchief tot een minimum worden beperkt.