Zuidoever Aa-strang te Gendringen, gemeente Oude IJsselstreek Een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek

In opdracht van Ingenieursbureau Land heeft ADC ArcheoProjecten in juli 2022 een bureauonderzoek uitgevoerd naar de kans op de aanwezigheid van archeologische waarden op de zuidoever van de Aa-Strang tussen de Bosweg en Marmelhorsterweg te Gendringen, gemeente Oude IJsselstreek. De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen ontgraving van de zuidoever van de Aa-Strang. Voor de geplande werkzaamheden is een omgevingsvergunning noodzakelijk. De ondergrond van het plangebied bestaat naar verwachting uit een terrasvlakte en een restgeul van de Oude IJssel. Aan de westzijde kan een uitloper van een terrasrest aanwezig zijn. Op basis van archeologische boringen die in het oosten van en direct ten oosten van het plangebied zijn gezet kan echter ook dekzand, al dan niet afgedekt door de Laag van Wijchen, aanwezig zijn. Hierboven bevindt zich een antropogeen dek (eerdlaag). Holocene geulafzettingen van de Aa- Strang kunnen ook aanwezig zijn. Nabij het plangebied zijn diverse archeologische vondsten aangetroffen uit de prehistorie. Het betreft hier voornamelijk vuursteenvondsten en aardewerkfragmenten. De landschappelijke context van de vondsten in onduidelijk. Uitzondering hierop vormt een complex van vuurstenen artefacten uit voornamelijk het Mesolithicum en Vroeg-Neolithicum, waarvan de kern is gelegen op een terrasrest direct ten zuidwesten van het plangebied, waarvan een uitloper mogelijk binnen het plangebied doorloopt. Rondom deze vindplaatsen zijn losse vuursteenvondsten gedaan, welke verspoelde vondsten of satellietvindplaatsen (bijv. extractiekampjes) kunnen zijn. Dergelijke vindplaatsen kunnen binnen het plangebied aanwezig zijn op een terrasuitloper of eventuele rivierduin. In het plangebied kunnen archeologische resten daterend vanaf het Laat-Paleolithicum aanwezig zijn. Resten uit het Laat-Paleolithicum en het Mesolithicum worden verwacht onder of in de Laag van Wijchen. De resten kunnen bestaan uit een vondststrooiing van vuursteenfragmenten, houtskool en natuursteen, alsmede grondsporen (met name haardkuilen). Archeologische resten vanaf het Neolithicum tot en met de Romeinse tijd worden op de Laag van Wijchen verwacht. Een vindplaats uit deze perioden zal bestaan uit een archeologische laag, die zich zal manifesteren als vuursteenfragmenten, houtskool, natuursteen, resten van metaalbewerking en aardewerkfragmenten in een humeuze, ontkalkte laag. Vanaf de Middeleeuwen worden archeologische resten alleen in het midden van het plangebied verwacht. Het plangebied loopt langs een historisch erf. Mogelijke archeologische resten zullen zich manifesteren in akkerlagen en een concentratie van erfafval in de humeuze bovengrond. De archeologische resten worden direct onder het maaiveld verwacht. Voor alle periode geldt dat mogelijk door de eroderende werking van de Aa-strang, en de agrarische grondbewerking eventuele archeologische lagen zijn verstoord Het oostelijke deel van het plangebied, is tijdens een eerder onderzoek al onderzocht. Destijds is dat plangebied vrijgegeven, omdat een groot gedeelte van de bodem tot in de natuurlijke afzettingen (C-horizont) is verstoord. Daarom is voor dat gedeelte van het huidige plangebied geen verkennend booronderzoek uitgevoerd. Uit het in maart 2023 uitgevoerde verkennend booronderzoek blijkt dat het gebied gelegen is op het pleistocene rivierterras van de Rijn. In een deel van het plangebied is nog een restant van de Laag van Wychen aanwezig. In het centrale deel van het plangebied is een zone met beekafzettingen van de Oude IJssel aangetroffen. In deze zone kunnen nog archeologische waarden uit een ‘natte context’ verwacht worden; steigers, vaartuigen, resten van visvangst, deposities, etc. Tussen de zone met de beekafzettingen en de Grensweg is een pakket rivierduinafzettingen aangetroffen. In boring 11 is direct onder de bouwvoor een humeuze laag met houtskoolfragmenten aangetroffen; een mogelijke oude akkerlaag. In het overige deel van het plangebied ligt de 25 tot 95 cm dikke humeuze bovengrond direct op het restant van de Laag van Wychen of de pleistocene beddingafzettingen. Hier worden geen archeologische waarden meer verwacht.