Bureauonderzoek Omlegging Kessel te Baarlo

In februari 2025 is in opdracht van Van den Heuvel Aannemingsbedrijf B.V. door Antea Group een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor het persleidingentracé tussen Baarlo en Kessel (gemeente Peel en Maas). Aanleiding voor het onderzoek is de verwijdering van een leiding en de aanleg van een nieuwe leiding. Het tracé heeft een lengte van circa 6.730 meter. De te graven sleuf heeft een breedte circa 2,0 meter onderin de sleuf en in het algemeen op maaiveld circa 5,0 meter tot plaatselijk circa 7,0 meter. De graafdiepte varieert van in het algemeen circa 3,0 meter -mv. tot plaatselijk 6 meter -mv. De nieuwe leiding wordt in beginsel in zijn geheel in open ontgraving aangelegd. Overwogen wordt om lokaal objecten sleufloos te kruisen. Het gaat hierbij om objecten als de Tasbeek, het bosgebied ter hoogte van de Ondersteweg 5-5A, een bomenrij nabij de Ondersteweg 9 en een boom ter hoogte van de Ondersteweg 8. Bij de graafwerkzaamheden kunnen archeologische resten mogelijk worden verstoord. Het plangebied ligt in een dynamisch rivierlandschap dat door de Maas en klimaatveranderingen sterk is gevormd. De aanwezigheid van rivierterrassen, oude Maasgeulen en dekzandafzettingen wijst op een lange geologische geschiedenis met wisselende omstandigheden. Voor de archeologische verwachting betekent dit dat er mogelijk sporen van menselijke activiteit te vinden zijn op de hoger gelegen terrassen, zoals het Allerødterras, waar bewoning in de prehistorie aannemelijk is. Holtpodzolgronden, gevormd onder vroegere bossen, kunnen aanwijzingen bevatten van oude landbouw- of nederzettingsactiviteiten. In de nattere zones met kalkloze ooivaaggronden is de kans op goed bewaarde organische resten groter, vooral in diepere, zuurstofarme lagen. Daarentegen zijn delen van het gebied bedekt door jongere afzettingen van zand en grind, wat de bewaring van oudere archeologische resten kan bemoeilijken. In de laagtes en voormalige geulen is door sedimentatie de kans groter dat sporen mogelijk geërodeerd zijn. De menselijke aanwezigheid in Peel en Maas gaat terug tot het midden-paleolithicum, met vondsten van vuurstenen werktuigen van Neanderthalers of Homo erectus. Gedurende het laat-paleolithicum en mesolithicum trokken jager-verzamelaars naar het gebied, gevolgd door vroege boeren in het neolithicum. De eerste vaste landbouwgemeenschappen ontstonden in het midden-neolithicum. In de bronstijd werden nederzettingen met boerderijen en grafheuvels gevormd. Tijdens de ijzertijd bleef de landbouw zich ontwikkelen. De Romeinse periode bracht infrastructuur en villa's, maar er is relatief weinig onderzoek gedaan naar Romeinse bewoning in de omgeving van het plangebied. In de middeleeuwen ontstonden kastelen en landweren, met Kessel als belangrijke tolplaats. De Tweede Wereldoorlog had een grote impact, met verzetsactiviteiten en gevechten rondom Kessel en Baarlo. Uit diverse archeologische onderzoeken in en rondom het plangebied blijkt dat de regio een hoge tot middelhoge archeologische verwachting heeft, vooral in gebieden met natuurlijke hoogtes, oude rivierlopen en historische infrastructuren zoals wegen en nederzettingen. De resultaten tonen aan dat menselijke activiteit in deze landschappen plaatsvond vanaf het laat-paleolithicum tot de nieuwe tijd. Hoewel sommige delen door moderne verstoringen zijn aangetast, zoals landbouw, kleiwinning en infrastructuurwerken, blijven in meerdere zones intacte bodemprofielen en archeologische resten aanwezig. Met name op oude rivierterrassen en langs historische waterwegen worden sporen van bewoning, begravingen en economische activiteiten verwacht. Echter ligt de voorgenomen grondroerende activiteit nagenoeg exact op de plaats waar eerder een transportleiding is ingegraven, en vinden de werkzaamheden dus plaats in reeds geroerde grond. Dit is ook aangetoond op de KLIC melding. Antea Group adviseert daarom geen vervolgonderzoek uit te voeren. Als er op punten wordt afgeweken van het in dit rapport verwerkte tracé dan geldt dat als deze afwijkingen leiden tot grondroerende activiteiten in zones met een archeologische verwachting (zie Afbeelding 20) dan is vervolgonderzoek noodzakelijk. Revisie 1 In september – oktober is er een tracéwijziging geweest. Op het tracédeel tussen de Tasbeek en Ondersteweg 5 komt de nieuwe leiding in nieuw tracé te liggen en komt de nieuwe leiding dus niet meer ter plaatse van de bestaande (te verwijderen) leiding te liggen. Op basis van de gemeentelijke verwachtingskaart is dit terrein aangegeven als ‘ontgrond/onderzocht’ (Afbeelding 21). Ter hoogte van de Ondersteweg is ook aangegeven dat er een deel niet meer door cultuurgrond loopt. Verder volgt het huidige tracé nog steeds grotendeels het bestaande (te vervangen) persleidingtracé. Wel zijn er her en der verschillen in uitvoeringswijze, maar deze hebben geen gevolgen voor archeologie: er wordt op een paar locaties relining toegepast in plaats van dat men gaat graven. Het gehele nieuwe tracé is opgenomen als bijlage. De veranderingen op het tracé geven geen aanleiding om het advies van vrijgave te wijzigen. Revisie 2 Eind 2025 heeft zich een nieuwe wijziging voorgedaan. Het gewijzigde stuk tracé is gelegen ten oosten van het perceel Ondersteweg 5 te Kessel. Op dit deel van het tracé men voornemens om een persleiding te vervangen middels relining, wat betekent dat men niet zou gaan graven. Nu wil men ter plaatse alsnog in open ontgraving gaan werken. De strook bos is in zijn geheel gelegen binnen de contouren van een voormalige stortlocatie. Over deze stortlocatie is bekend dat zich hier in het verleden een zand- en grindgroeve bevond die in de jaren 70 is volgestort met afval (Afbeelding 21). Er is gestort tot een diepte van 5 m -mv. Aangezien de voorgenomen werkzaamheden zowel horizontaal als verticaal (maximale graafdiepte ter plaatse 3,0 à 5 m -mv.) binnen de stort en eerdere zand- en grindgroeve blijven, blijft het advies om het gehele tracé vrij te geven.