Historia biedy – dwa studia przypadku

Zbiór zawiera transkrypcje 32 wywiadów, przeprowadzonych w latach 1999–2000 w ramach projektu „Historia biedy – dwa studia przypadku” (grant KBN nr 00117), zrealizowanego w IFiS PAN pod kierunkiem mgr Katarzyny Korzeniewskiej. Celem projektu było zbadanie problemu ubóstwa w dwóch wiejskich społecznościach lokalnych. Zakładano wykorzystanie wyników w celach porównawczych – zespół współpracował z badaczami z innych krajów Europy Środkowo-Wschodniej, którzy pod kierunkiem prof. Ivana Szeleny’ego analizowali problem ubóstwa w okresie transformacji.Do badania wybrano miejscowość popegeerowską położoną w północno-wschodniej Polsce (w publikacjach i w zanonimizowanych materiałach nosi ona nazwę „Owczary”). Aby poszerzyć kontekst, zbadano dodatkowo pobliską tradycyjną wieś rolniczą (zmieniona nazwa: „Kościelec”). Z tych wsi pochodzą materiały udostępniane w ADJ. Jako drugi zbadano przypadek biedy wśród mniejszości etnicznej – we wsi polsko-romskiej na Spiszu; materiały z tej części badania nie zachowały się.Badanie w wybranych miejscowościach północno-wschodniej Polski przebiegało dwuetapowo. Najpierw badacze pozyskiwali informacje o badanej społeczności od miejscowych ekspertów – osób, które z racji swego zawodu lub pozycji społecznej znały dobrze lokalne problemy. W drugim etapie przeprowadzono 22 wywiady z przedstawicielami 14 rodzin doświadczających ubóstwa. W celach porównawczych zbadano dodatkowo 3 rodziny uchodzące w społeczności za zamożne. Ze zgromadzonych materiałów zachowały się nagrania bądź (rzadziej) transkrypcje 32 wywiadów. Transkrypcje odnaleziono tylko dwie (wyw. 17 i 32), dlatego pozostałe wywiady zostały przepisane od nowa na zlecenie ADJ przez firmę e-transkrypcje.pl – Marta Karp.Wywiady prowadzono w oparciu o scenariusze (udostępnione w ADJ). Osoby doświadczające ubóstwa pytano m.in. o: (a) wspomnienia z domu rodzinnego, początki samodzielnego życia, pracę zawodową, historię rodziny; (b) porównanie własnego dzieciństwa z dzieciństwem dzieci rozmówców, ocenę swoich osiągnięć na tle osiągnięć rodzeństwa, najważniejsze potrzeby i plany na przyszłość, (c) funkcjonowanie miejscowej społeczności i więzi, jakie łączą z nią badane rodziny, oraz rolę tych więzi w wyborze strategii radzenia sobie z ubóstwem.W zamierzeniu dla każdej badanej rodziny miała być wypełniana „Karta rodziny” – narzędzie przejęte bez zmian z wcześniejszego badania prof. Elżbiety Tarkowskiej. W ADJ udostępniamy jej wzór, gdyż wypełnione karty nie zachowały się. Stosowano także techniki obserwacyjne, jednak notatki z tych obserwacji również zaginęły. Udostępniamy natomiast fragment raportu z projektu zawierający opis narzędzi badawczych i przebiegu badań.