การพัฒนากระบวนการคุ้มครองเด็กในสถานพัฒนาและฟื้นฟูเด็กกรมกิจการเด็กและเยาวชน กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์

การศึกษาในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา ปัญหาอุปสรรค และแนวทางการพัฒนากระบวนการคุ้มครองเด็กของทีมสหวิชาชีพในสถานพัฒนาและฟื้นฟูเด็ก โดยการวิจัยในครั้งนี้เป็นวิจัยเชิงคุณภาพ มีผู้ให้ข้อมูล 2 กลุ่มหลัก คือ 1) กลุ่มผู้อำนวยการสถานพัฒนาและฟื้นฟูเด็ก จำนวน 4 คน และ 2) กลุ่มทีมสหวิชาชีพสถานพัฒนาและฟื้นฟูเด็ก จำนวน 16 คน ประกอบไปด้วยตำแหน่ง นักสังคมสงเคราะห์ นักจิตวิทยา นักพัฒนาสังคมหรือครูฝึกอาชีพสงเคราะห์ พี่เลี้ยง รวมจำนวนทั้งสิ้น 20 คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล คือ แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง (Guided Interview) ผลการศึกษาพบว่า 1) กระบวนการคุ้มครองเด็กของทีมสหวิชาชีพในสถานพัฒนาและฟื้นฟูเด็ก มีกระบวนการคุ้มครองเด็ก ปรากฏ 8 กระบวนการ ได้แก่ 1) กระบวนการรับเข้า 2) กระบวนการสอบข้อเท็จจริง 3) กระบวนการวิเคราะห์และวางแผนการให้ความช่วยเหลือ 4) กระบวนการดำเนินการให้ความช่วยเหลือ 5) กระบวนการประเมินผลการดำเนินการให้ความช่วยเหลือ 6) กระบวนการเตรียมความพร้อมก่อนส่งเด็กกลับคืนสู่ครอบครัว/สังคม/หน่วยงานอื่น 7) ระบวนการติดตามผล และ 8) กระบวนการยุติให้ความช่วยเหลือ 2) ปัญหาอุปสรรคการดำเนินงานในกระบวนการคุ้มครองเด็กของทีมสหวิชาชีพในสถานพัฒนาและฟื้นฟูเด็ก 8 ด้าน ได้แก่ 1) ด้านกระบวนการรับเข้า 2) ด้านกระบวนการสอบข้อเท็จจริง 3) ด้านกระบวนการวิเคราะห์และวางแผนให้ความช่วยเหลือ 4) ด้านกระบวนการดำเนินการให้ความช่วยเหลือ 5) ด้านกระบวนการประเมินผลการให้ความช่วยเหลือ 6) ด้านกระบวนการเตรียม ความพร้อมก่อนส่งเด็กกลับคืนสู่ครอบครัว/สังคม/หน่วยงานอื่น 7) ด้านกระบวนการติดตามผล และ 8) ด้านกระบวนการยุติให้ความช่วยเหลือ 3) แนวทางการพัฒนากระบวนการคุ้มครองเด็กของทีมสหวิชาชีพในสถานพัฒนาและฟื้นฟูเด็ก 4 ประเด็นหลัก ดังนี้ 1) หน่วยงานส่วนกลางควรมีการจัดประชาสัมพันธ์หรือจัดประชุมชี้แจงเกี่ยวกับภารกิจของสถานพัฒนาและฟื้นฟูเด็ก และควรเป็นพี่เลี้ยง (Supervisor) ให้กับสถานพัฒนาและฟื้นฟูเด็ก ควรจัดให้มีการอบรมหลักสูตรที่เกี่ยวข้องก่อนเริ่มปฏิบัติงานในสถานพัฒนาและฟื้นฟูเด็ก พร้อมทั้งสนับสนุนงบประมาณในการดำเนินงานที่เพียงพอต่อการบริหารจัดการภายใน สถานพัฒนาและฟื้นฟูเด็ก 2) ควรส่งเสริมให้มีการจัดกิจกรรมที่มีความหลากหลาย เพื่อเพิ่มพูนทักษะและพัฒนาศักยภาพให้กับเด็กผู้ใช้บริการ ควรได้รับการสนับสนุนในการจัดบริการด้านกิจกรรม ที่เพียงพอต่อความต้องการของเด็กผู้ใช้บริการ 3) เจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานควรได้รับการอบรมในหลักสูตรที่มีความจำเป็นและตรงต่อการปฏิบัติงาน และ 4) ทีมสหวิชาชีพควรมีการประชุม Case Conference ร่วมกันมากขึ้น เพื่อวิเคราะห์ ประเมิน วางแผน และส่งเสริมร่วมกัน ข้อเสนอแนะจากการศึกษา (1) ข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย ได้แก่ 1) การจัดสรรงบประมาณให้เพียงพอต่อความต้องการ และ 2) ให้ภาคประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในลักษณะเครือข่าย และ (2) ข้อเสนอแนะเชิงปฏิบัติการ ได้แก่ 1) ผู้ปฏิบัติงานควรเข้าใจบทบาทและภารกิจ ให้ชัดเจน อีกทั้งควรเข้าใจเครื่องมือที่ใช้ในการดำเนินงาน และ 2) ควรมีบุคลากรที่มีความเชี่ยวชาญ ในแต่ละด้านให้ครบถ้วน และจัดให้มีเครื่องมือที่ช่วยในการดำเนินงาน ติดตาม และประเมินผล ที่เป็นปัจจุบันและทันสมัยมากขึ้น เพื่อเป็นประโยชน์ในกระบวนการคุ้มครองเด็กในสถานพัฒนาและฟื้นฟูเด็กต่อไป