แนวทางการปรับปรุงบ้านเดี่ยวเพื่อส่งเสริมคุณภาพการอยู่อาศัยที่ดีของผู้สูงอายุในกรุงเทพมหานคร

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาคุณลักษณะด้านประชากรศาสตร์และพฤติกรรมการอยู่อาศัยของผู้สูงอายุในกรุงเทพมหานคร ความต้องการรูปแบบและสภาพแวดล้อมของบ้านเดี่ยวของผู้สูงอายุในกรุงเทพมหานคร คุณลักษณะด้านประชากรศาสตร์ของผู้สูงอายุที่ส่งผลต่อความต้องการรูปแบบและสภาพแวดล้อมของบ้านเดี่ยวของผู้สูงอายุในกรุงเทพมหานคร และแนวทางการปรับปรุงบ้านเดี่ยวเพื่อส่งเสริมคุณภาพการอยู่อาศัยที่ดีของผู้สูงอายุในกรุงเทพมหานคร โดยใช้แบบสอบถามเป็นเครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่างผู้สูงอายุที่มีทะเบียนบ้านอยู่ในพื้นที่ศึกษา คือ เขตบางแค เขตบางเขน เขตสายไหม เขตจตุจักร และเขตจอมทอง กรุงเทพมหานคร จำนวน 400 ราย โดยการสุ่มตัวอย่างแบบสะดวก จากนั้นทำการวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และทำการทดสอบสมมติฐานการวิจัยด้วยการทดสอบทีหรือการวิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียว ผลการวิจัยพบว่า 1. กลุ่มตัวอย่างผู้สูงอายุในกรุงเทพมหานครส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง มีสถานภาพสมรส ประกอบอาชีพเจ้าของกิจการ/ค้าขายและข้าราชการเกษียณ มีรายได้ส่วนบุคคลเฉลี่ยต่อเดือนอยู่ระหว่าง 10,001 - 30,000 บาท โดยแหล่งที่มาหลักของรายได้ คือ รายได้จากการประกอบอาชีพ และมีจำนวนสมาชิกในครัวเรือนอยู่ระหว่าง 2 - 5 คน ส่วนใหญ่มีโรคประจำตัว โดยมีความถี่ในการเจ็บป่วยหรือเข้ารับการรักษาอาการเจ็บป่วยเฉลี่ย 4 - 6 ครั้งต่อปี และใช้สิทธิบัตรประกันสุขภาพ (30 บาท) ในการรักษาพยาบาล 2. กิจกรรมที่กลุ่มตัวอย่างทั้งหมดทำเป็นประจำทุกวัน คือ ดูโทรทัศน์ นั่งพักผ่อน/ชมวิว และนอนพักผ่อน นอกจากนี้ กิจกรรมที่กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่ทำเป็นประจำทุกวัน คือ ทำงานบ้าน ฟังวิทยุ/ฟังเพลง อ่านหนังสือ ทำอาหารด้วยตัวเอง ออกกำลังกาย และพูดคุยกับเพื่อนบ้าน ส่วนกิจกรรมที่กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่ทำประมาณ 1 - 2 ครั้งต่อสัปดาห์ คือ ทำสวน/ปลูกต้นไม้ ทำกิจกรรมร่วมกับเพื่อนบ้าน นั่งพักผ่อนในสวนส่วนกลาง และปฏิบัติศาสนกิจ วิปัสสนา ทำบุญ ในขณะที่กิจกรรมที่กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่ไม่เคยทำ คือ เลี้ยงหลาน และว่ายน้ำ 3. ความต้องการรูปแบบบ้านเดี่ยวที่กลุ่มตัวอย่างต้องการมากที่สุด 5 ลำดับแรก ได้แก่ พื้นที่เอนกประสงค์สำหรับทำกิจกรรมต่าง ๆ ทางเดินใช้วัสดุและพื้นผิวที่ราบเรียบสม่ำเสมอและไม่มีสิ่งกีดขวาง ห้องนอนติดตั้งสัญญาณบอกเหตุหรือเตือนภัยกรณีเกิดเหตุฉุกเฉิน ห้องนอนมีหน้าต่างที่สามารถเห็นวิวทิวทัศน์ภายนอกและระบายอากาศได้ดี ห้องนอนแยกเป็นสัดส่วน และพื้นที่นั่งพักผ่อนหรือจุดพักในตำแหน่งต่าง ๆ ของบ้าน ตามลำดับ ในขณะที่ความต้องการสภาพแวดล้อมของบ้านเดี่ยวที่กลุ่มตัวอย่างต้องการมากที่สุด ได้แก่ การจัดภูมิทัศน์โดยรอบเพื่อทัศนียภาพที่ดี 4. ผลการทดสอบสมมติฐานการวิจัยพบว่า คุณลักษณะด้านเพศ สถานภาพการสมรสและความถี่ในการเจ็บป่วยหรือเข้ารับการรักษาอาการเจ็บป่วยเฉลี่ยต่อปี ไม่ส่งผลต่อความต้องการรูปแบบบ้านเดี่ยวของกลุ่มตัวอย่างที่ระดับนัยสำคัญทางสถิติ 0.05 ในทุกข้อ ในขณะที่คุณลักษณะด้านเพศ สถานภาพการสมรส อาชีพ จำนวนสมาชิกในครัวเรือน ความถี่ในการเจ็บป่วยหรือเข้ารับการรักษาอาการเจ็บป่วยเฉลี่ยต่อปี และสิทธิในการรักษาพยาบาล ไม่ส่งผลต่อความต้องการสภาพแวดล้อมของบ้านเดี่ยวของกลุ่มตัวอย่างที่ระดับนัยสำคัญทางสถิติ 0.05 ในทุกข้อ 5. แนวทางการปรับปรุงบ้านเดี่ยวเพื่อส่งเสริมคุณภาพการอยู่อาศัยที่ดีของผู้สูงอายุในกรุงเทพมหานคร ควรเน้นการเพิ่มพื้นที่เอนกประสงค์และพื้นที่นั่งพักผ่อน จัดให้มีห้องนอนแยกเป็นสัดส่วน มีหน้าต่างที่สามารถเห็นวิวทิวทัศน์ภายนอกและระบายอากาศได้ดี ติดตั้งสัญญาณบอกเหตุหรือเตือนภัยกรณีเกิดเหตุฉุกเฉิน เลือกใช้วัสดุปูพื้นทางเดินที่ราบเรียบสม่ำเสมอ จัดภูมิทัศน์โดยเพิ่มพื้นที่สีเขียวและเพิ่มพื้นที่สำหรับปลูกต้นไม้ และจัดสภาพแวดล้อมตามความสนใจหรือความเชื่อของผู้สูงอายุ