การบริหารจัดการที่อยู่อาศัยโดยชุมชนจากความขัดแย้งโครงการรถไฟทางคู่นครปฐม-หัวหิน: กรณีศึกษาเฉพาะชุมชนบ้านมั่นคงหินเหล็กไฟ อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์

การศึกษาการบริหารจัดการที่อยู่อาศัยโดยชุมชนจากความขัดแย้งโครงการรถไฟทางคู่นครปฐม-หัวหิน: กรณีศึกษาเฉพาะชุมชนบ้านมั่นคงหินเหล็กไฟ อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ มีวัตถุประสงค์ (1) เพื่อศึกษาความขัดแย้งและแนวทางการแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยจากโครงการรถไฟรางคู่ฯ (2) เพื่อศึกษากระบวนการแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยโดยชุมชนริมทางรถไฟ และ (3) เพื่อวิเคราะห์ผลลัพธ์การบริหารจัดการที่อยู่อาศัยโดยชุมชน การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยมีวิธีวิจัยจากการศึกษาค้นคว้าเอกสาร และการสัมภาษณ์เชิงลึกที่เป็นผู้ให้ข้อมูลและสัมภาษณ์เกี่ยวกับการบริหารจัดการที่อยู่อาศัยของชุมชนบ้านมั่นคงหินเหล็กไฟ ได้แก่ แกนนำชุมชนบ้านมั่นคงหินเหล็กไฟ ผู้แทนสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) และสำนักงานสหกรณ์จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ผลการศึกษาพบว่า ชุมชนบ้านมั่นคงหินเหล็กไฟเดิมเป็นชุมชนแออัดบุกรุกในที่ดินของการรถไฟแห่งประเทศไทย ซึ่งมีการตั้งที่อยู่อาศัยบริเวณริมทางรถไฟในเขตเทศบาลเมืองหัวหิน ต่อมามีการพัฒนาโครงการรถไฟทางคู่นครปฐม-หัวหิน ทำให้คนในชุมชนซึ่งส่วนใหญ่เป็นผู้มีรายได้น้อยถูกไล่รื้อจากที่ดินบริเวณดังกล่าว ต้องร่วมมือกันแสวงหาที่ดินและที่อยู่อาศัยในการตั้งชุมชนใหม่เพื่อสร้างความมั่นคงให้กับตนเอง จนเกิดการรวมกลุ่มและจัดตั้งเป็นสหกรณ์ชุมชนบ้านมั่นคงหินเหล็กไฟ จำกัด เพื่อขออนุมัติงบประมาณและสินเชื่อที่อยู่อาศัยภายใต้โครงการบ้านมั่นคงกับสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) การดำเนินงานดังกล่าวสะท้อนผลลัพธ์การบริหารจัดการที่อยู่อาศัยโดยชุมชน ประกอบด้วย การตระหนักเห็นผลประโยชน์การมีที่ดินและที่อยู่อาศัยร่วมกันของชุมชนอย่างถูกต้องตามกฎหมาย ภายใต้ศักยภาพที่สามารถผ่อนชำระคืนสินเชื่อได้โดยไม่กระทบต่อภาระค่าใช้จ่ายในการดำรงชีพ อีกทั้ง เห็นศักยภาพของแกนนำชุมชนในการโน้มน้าวสมาชิกให้เกิดความร่วมมือและระดมทรัพยากรจนสร้างเครือข่ายทางสังคมให้มาแก้ไขปัญหาและพัฒนาที่อยู่อาศัย ผ่านการจัดโครงสร้างการทำงานที่ให้บทบาทกับสมาชิกมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการในทุกขั้นตอนการทำงานได้อย่างเหมาะสม โดยมีหน่วยงานภาครัฐทำหน้าที่ในการถ่ายโอนความรู้ พัฒนาสมรรถนะ และเอื้ออำนวยระบบการบริหารจัดการที่อยู่อาศัยโดยชุมชนให้สามารถดำเนินงานเป็นไปตามแผนงานที่กำหนดได้เป็นอย่างดี จนสามารถสร้างการยอมรับกับสมาชิกให้ทำหน้าที่บริหารจัดการแทนได้ และเป็นที่ยอมรับกับเครือข่ายที่อยู่อาศัยเมืองหรือหน่วยงานภาครัฐทั้งจากภายในและภายนอก