(25848.002) Eindrapportage archeologisch vooronderzoek Laan van Orden 320 in Apeldoorn

Gespecificeerde archeologische verwachting
Op basis van het archeologisch bureauonderzoek heeft het plangebied een hoge verwachting op het voorkomen van archeologische resten en sporen uit de perioden (Laat) Paleolithicum t/m Middeleeuwen. Het plangebied ligt namelijk binnen een oost-west georiënteerde daluitspoelingswaaier en tevens nabij een van nature voorkomend beekdal, de voorloper van de (inmiddels door de mens in de Nieuwe tijd sterk aangepaste) Orderbeek. Daarmee ligt het plangebied in een gradiëntzone en tevens nabij een natuurlijke waterbron. Ook heeft het plan-
gebied gunstige bodemkundige eigenschappen voor de prehistorische landbouw. Reeds uitgevoerd archeologisch onderzoek in de omgeving van het plangebied hebben resten en sporen opgeleverd van steentijd- als van laatprehistorische bewoning. Ook heeft gravend onderzoek geresulteerd in het aantreffen van laatmiddeleeuwse huisplattegronden op een afstand van slechts 50 meter ten noorden van het plangebied, op het voormalige Caretexterrein. Voor de perioden Nieuwe tijd is de verwachting zeer hoog. Langs de noordzijde van het plangebied heeft de gekanaliseerde beekloop van de Orderbeek gelopen en waarschijnlijk heeft direct ten noorden/noordoosten van het plangebied de eerste bebouwing van de papiermolen Ordermolen gestaan, waarvan aangegeven wordt dat deze in 1623 is gebouwd. In het centrale deel van het plangebied heeft de 19e-eeuwse
bouwfase gestaan. De papiermolen is in 1887 gecombineerd met een wasserij en blekerij, waarna rond 1900 de molen is omgebouwd tot 'Stoomwasscherij de Ordermolen'. De Ordermolen Papiermolen (feitelijk de wasserij) is in 1946 stilgelegd en verwacht wordt dat deze bebouwing gesloopt is kort voor de bouw van de bestaande woning binnen het plangebied in 1973. Ook dient rekening te worden gehouden dat door het plangebied buisleidingen hebben gelopen die water aanvoerde voor de fonteinen bij Paleis het Loo en zullen zijn aangelegd
tijdens de bouw van het paleis eind 17e eeuw door stadhouder Willem III.

Resultaten inventariserend veldonderzoek
De resultaten van het inventariserend veldonderzoek (IVO, verkennende fase) laten zien dat binnen het gehele plangebied reeds sterke antropogene bewerkingen van de bodemopbouw hebben plaatsgevonden. Restanten van een van nature gevormd bodemprofiel zijn in géén van de boringen waargenomen. Tot een variabele diepte van minimaal 80 en maximaal 180 cm -mv zijn veelal gevlekte lagen van merendeels deels zwak tot matig humeus, deels zwak grindig, zwak tot matig siltig, zeer fijn tot matig fijn zand aanwezig. Wel zijn bij de meeste
boringen, maar vooral ter plaatse van boringen in het centrale deel van het plangebied (boringen 3 t/m 6), in delen van de humeuze lagen grond spikkels/resten/kleine brokjes rode baksteen en soms kalkzandsteencement en kolengruis/kolenslakken/sintels aanwezig. Het is goed mogelijk dat dat de resten baksteen en kalkzandsteencement sloopresten betreffen van de 'Stoomwasscherij de Ordermolen' en de resten kolengruis/kolenslakken/sintels van het bijbehorende ketelhuis (zie § 2.7 als ook bijlage 7). De 1e poging van het zetten van boring 3
is ook gestuit op een massieve verharding, mogelijk muurwerk/bakstenen funderingsresten van bebouwing die heeft behoord tot de papiermolen Ordermolen/stoomwasscherij de Ordermolen.

Conclusie
Geconcludeerd wordt dat de hoge verwachting voor de perioden Laat Paleolithicum t/m Middeleeuwen bijgesteld dient te worden naar een lage verwachting. In situ gelegen archeologische resten van jagers-verzamelaars
(vuursteenvindplaatsen) dat wel intact zijnde archeologische sporen van landbouwers worden niet meer verwacht ten gevolgde van bodemverstorende activiteiten die tijdens de bestaansperiode van de papiermolen Ordermolen/stoomwasscherij de Ordermolen hebben plaatsgevonden. Het gehele plangebied behoudt wel zijn zeer hoge verwachting op het voorkomen van resten/sporen/structuren gerelateerd aan de 17e/19e-eeuwse papiermolen Ordermolen/stoomwasscherij de Ordermolen. Naast ondergrondse restanten van steenbouw (muurwerk/funderingsresten/kelders) kunnen binnen het voormalige terrein van de papiermolen Ordermolen/stoomwasscherij de Ordermolen nog andere erffenomenen voorkomen, zoals greppels en afvalkuilen. Ook door het plangebied lopende buisleidingen die water aanvoerde voor de fonteinen bij Paleis het Loo (aangelegd tijdens de bouw van het paleis eind 17e eeuw door stadhouder Willem III) kunnen nog worden aangetroffen.

Advies
Op grond van de resultaten van het inventariserend veldonderzoek wordt door Econsultancy de aanbeveling gedaan om binnen het plangebied een vervolgonderzoek te laten uitvoeren, om daarmee daadwerkelijk te kunnen bepalen of in situ gelegen Nieuwe tijd resten/sporen/structuren nog aanwezig zijn (van de 17e/19e-eeuwse papiermolen Ordermolen/stoomwasscherij de Ordermolen als ook eind 17e-eeuwse buisleidingen die water aanvoerde voor de fonteinen bij Paleis het Loo). Geadviseerd wordt het vervolgonderzoek te laten uitvoeren in de vorm van een proefsleuvenonderzoek en nadat de bestaande bebouwing (vrijstaande woning en bijgebouw) is verwijderd/gesloopt en het plangebied vrij is gemaakt van (ten behoeve van de nieuwbouw te verwijderen)
bestaande begroeiing/verhardingen. Voor het proefsleuvenonderzoek dient een Programma van Eisen (PvE) te worden opgesteld, waarin beschreven staat op welke wijze het onderzoek uitgevoerd dient te worden. Dit PvE dient te worden beoordeeld door de bevoegde overheid (gemeente Apeldoorn).

Bovenstaand advies is van Econsultancy. De resultaten van onderhavig onderzoek dienen te worden beoordeeld door de bevoegde overheid (gemeente Apeldoorn). De bevoegde overheid neemt vervolgens een besluit.