โทษปรับตามวันและรายได้ (day fine): ศึกษากรณีการบังคับใช้โทษปรับตามวันและรายได้ในคดีจราจรตามพระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2522

ปัจจุบันการเกิดอุบัติเหตุบนท้องถนนในประเทศไทยมีเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยคิดเป็นจำนวนเฉลี่ยปีละ 19,028 ราย ซึ่งสาเหตุสำคัญของการเกิดอุบัติเหตุบนท้องถนนมากที่สุดได้แก่ การขับรถเร็วเกินอัตราที่กฎหมายกำหนดและการขับรถในขณะมึนเมาสุรา โดยจากข้อมูลสถิติล่าสุดในช่วงวันหยุดปีใหม่เมื่อวันที่ 29 ธันวาคม พ.ศ. 2565–4 มกราคม พ.ศ. 2566 พบว่ามีผู้เสียชีวิตและบาดเจ็บจากการขับรถเร็วเกินอัตราที่กฎหมายกำหนดรวมจำนวนแล้วสูงถึง 1,056 ราย และผู้ที่เสียชีวิตและบาดเจ็บจากการชับรถในขณะมึนเมาสุรารวมจำนวนแล้วสูงถึง 681 ราย โดยในส่วนของการเสียชีวิตและบาดเจ็บจากการขับรถในขณะมึนเมาสุรามักจะเกิดขึ้นในช่วงเทศกาลประจำปีและเป็นความผิดที่สังคมเกิดความคุ้นเคยและมีการเฝ้าระวังมากที่สุดซึ่งอุบัติเหตุเหล่านี้ถือเป็นเรื่องที่มีความร้ายแรงเพราะเป็นการสูญเสียซึ่งทรัพยากรมนุษย์และบั่นทอนต่อการพัฒนาประเทศไทยต่อไปในอนาคต จากการศึกษาพบว่าปัจจัยหลักของการเกิดอุบัติเหตุบนท้องถนนดังกล่าวอาจมาจากการที่บทลงโทษที่บังคับใช้อยู่ในปัจจุบันยังมีความล้าสมัย และไม่เหมาะสมกับสภาพการณ์ปัจจุบัน โดยในการค้นคว้าอิสระฉบับนี้ จะทำการศึกษาในส่วนของบทบังคับโทษปรับที่ใช้สำหรับคดีความผิดจราจรที่สำคัญได้แก่ ความผิดฐานขับรถเร็วเกินอัตราที่กฎหมายกำหนดมาตรา 67 ประกอบมาตรา 152 และความผิดฐานขับรถในขณะมึนเมาสุรามาตรา 43 (2) ประกอบมาตรา 160 ตรี แห่งพระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2522 ซึ่งมีลักษณะเป็นโทษปรับในรูปแบบอัตราคงที่ (fixed fine) ส่งผลให้ผู้กระทำความผิดต้องชำระค่าปรับในอัตราที่กฎหมายกำหนดไว้เป็นจำนวนเงินที่แน่นอน และอาจนำมาสู่ปัญหาความเหมาะสมในการบังคับใช้โทษปรับ เนื่องจากผู้ที่กระทำความผิดที่มีฐานะแตกต่างกัน จะได้รับผลกระทบจากการลงโทษปรับที่ไม่เท่ากันแม้ว่าจะได้รับการลงโทษปรับในอัตราที่เดียวกันก็ตาม ดังนั้นการกำหนดอัตราโทษปรับแบบคงที่โดยไม่มีการพิจารณาข้อเท็จจริงเกี่ยวกับความร้ายแรงและฐานะของผู้กระทำความผิดอย่างมีหลักการที่เหมาะสมมาประกอบ อาจก่อให้เกิดความไม่เท่าเทียมกันต่อผลกระทบที่ผู้กระทำความผิดจะได้รับจากการถูกลงโทษปรับดังกล่าว และอาจส่งผลให้กฎหมายไม่สามารถบรรลุวัตถุประสงค์ของการยับยั้งการกระทำความผิดได้อย่างแท้จริง ด้วยเหตุนี้ ผู้เขียนจึงเห็นว่าหากโทษปรับสำหรับคดีความผิดจราจรในความผิดฐานความผิดฐานขับรถเร็วเกินอัตราที่กฎหมายกำหนดมาตรา 67 ประกอบมาตรา 152 และความผิดฐานขับรถในขณะมึนเมาสุรามาตรา 43 (2) ประกอบมาตรา 160 ตรี แห่งพระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2522 ได้รับการปรับปรุงแก้ไขโดยการนำโทษปรับตามวันและรายได้ (day fine) มาบังคับใช้แทนที่โทษปรับรูปแบบอัตราคงที่ในความผิดฐานดังกล่าว จะช่วยให้การบังคับใช้โทษปรับมีประสิทธิภาพในการยับยั้งการกระทำความผิดได้ดียิ่งขึ้นกว่าการใช้โทษปรับในรูปแบบเดิมและนำมาสู่การลดอัตราการเกิดอุบัติเหตุบนท้องถนนของประเทศไทยได้อย่างมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น