การวิเคราะห์แฮพโพลไทป์ของความหลากหลายในยีน CCL2 และความสัมพันธ์กับการเกิดภาวะแทรกซ้อนทางตับในผู้ติดเชื้อไวรัสเอชไอวีชาวไทย

สารหลั่งคีโมคายน์ (C-C motif) ligand 2 (CCL2) หรือ monocyte chemotactic protein-1 (MCP-1) เป็นสารหลั่งในกลุ่มคีโมคายน์ที่ท าหน้าที่ในการคัดเลือกเม็ดเลือดขาวให้เคลื่อนที่ มายังบริเวณที่มีการติดเชื้อ รวมทั้งเซลล์ CD4+ T-cell ซึ่งเป็นเซลล์เป้าหมายหลักของการติดเชื้อ ไวรัสเอชไอวี (Human immunodeficiency virus, HIV) ที่ก่อโรคภูมิคุ้มกันบกพร่อง (Acquired immunodeficiency syndrome, AIDS) ข้อมูลจากการวิจัยที่ผ่านมาแสดงว่า สารหลั่ง CCL2 มีความเกี่ยวข้องกับการเพิ่มจำนวนของเชื้อ และมีบทบาทสำคัญในกระบวนการเกิดพังผืดในตับที่มี ความสัมพันธ์กับความหลากหลายทางพันธุกรรมแบบเดี่ยว หรือสนิปส์ (single nucleotide polymorphism, SNPs) ในยีน CCL2 ได้แก่ rs1024611 (-2578 A>G), rs3760399 (-1811 A>G) และ rs2530797 (+3726 T>C) แต่มีผลที่เป็นข้อขัดแย้งตามประชากรในพื้นที่ที่แตกต่างกัน การศึกษาแฮพโพลไทป์ (haplotype) ของสนิปส์ชุดนี้จึงอาจสะท้อนความสัมพันธ์ของยีนต่อภาวะแทรกซ้อนทางตับในกลุ่มผู้ติดเชื้อเอชไอวีได้ชัดเจนกว่า การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความถี่ของอัลลีล จีโนไทป์ และแฮพโพลไทป์ของสนิปส์ทั้ง 3 ตำแหน่ง และความสัมพันธ์กับ ภาวะแทรกซ้อนทางตับที่ประเมินจากตัวชี้วัด ได้แก่ การเกิดภาวะเอนไซม์ตับสูง (transaminitis) ค่า Aspartate aminotransferase to platelet ratio index (APRI) และค่า Fibrosis-4 score (FIB-4) การศึกษาครั้งนี้เป็นแบบภาคตัดขวางในกลุ่มผู้ติดเชื้อไวรัสเอชไอวี จำนวน 158 ราย ที่เข้ารับการรักษาใน โรงพยาบาลนครนายก ช่วงเวลาตั้งแต่ พ.ศ.2557 ถึง พ.ศ.2563 โดยนำตัวอย่างเลือดมาหาลำดับนิวคลิโอไทด์ของสนิปส์ทั้ง 3 ด้วยวิธี direct sequencing จากนั้นวิเคราะห์ความถี่จีโนไทป์ อัลลีล และแฮพโพลไทป์ของสนิปส์ และความสัมพันธ์กับการเกิดภาวะแทรกซ้อนทางตับด้วยวิธีทางสถิติ จากการศึกษาพบแนวโน้มความสัมพันธ์ระหว่างจีโนไทป์ C/T ของ rs2530797 (+3726 T>C) ในเพศหญิงกับภาวะเอนไซม์ตับสูง (OR: 2.39, 95%CI: 0.39-14.76, p-value: 0.16) และแนวโน้มความสัมพันธ์ระหว่างจีโนไทป์ G/G ของ rs3760399 (-1811 A>G) ในเพศชายกับความเสี่ยงในการเกิดพังผืดในตับที่ประเมินจากค่า APRI >0.5 (mean difference: 1.41, 95%CI: 0.64-2.18, p-value: 0.26) และค่า FIB-4 >1.45 ทั้งในเพศหญิงและชาย ที่ค่า mean difference: 3.09 (95%CI: 0.88-5.30, p-value: 0.93) และ 2.57 (95%CI: 0.74-4.40, p-value: 0.93) ตามลำดับการศึกษาประชากรทั้งหมดพบแฮพโพลไทป์ 6 ชนิด โดยมีแฮพโพลไทป์GAT พบความถี่สูงถึง 0.44 และพบแฮพโพลไทป์ชนิดใหม่ที่ยังไม่เคยมีการรายงานคือ แฮพโพลไทป์ GGC และ แฮพโพลไทป์ GGT นอกจากนั้นยังพบว่า แฮพโพลไทป์GGT สัมพันธ์กับค่าระดับสูงของ APRI (p-value <0.0001) และค่าระดับสูงของ FIB-4 score (p-value <0.019) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ซึ่งมีความสอดคล้อง และชัดเจนกว่าการศึกษาแยกแต่ละสนิปส์ แสดงให้เห็นว่าแฮพโพลไทป์จึงอาจมีความเหมาะสมที่ นำไปสู่การพัฒนาข้อมูลตัวชี้วัดทางพันธุกรรม เพื่อทำนายความเสี่ยงและแนวโน้มที่จะเกิดความรุนแรงของภาวะแทรกซ้อนตับในผู้ติดเชื้อเอชไอวี ซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อแนวทางการดูแลรักษาผู้ติดเชื้อเอชไอวีต่อไป