Onderdendam, Onderwierum 9, Gemeente Het Hogeland (Gr.). Archeologische Opgraving (protocol 4004: opgraven)

<p>In opdracht van dhr. W. Wijlhuizen heeft De Steekproef bv in december 2019 een archeologische opgraving uitgevoerd in het plangebied Onderwierum 9 in Onderdendam, gemeente Het Hogeland, provincie Groningen. Aanleiding voor het onderzoek was de bouw van een nieuwe jongveestal met mestkelder. Van te voren was bekend dat het terrein op een wierde ligt. Naar aanleiding van eerdere bouwwerkzaamheden is in 2013 ook archeologisch onderzoek uitgevoerd op een terrein dat direct grenst aan de zuidzijde van het huidige onderzoeksgebied. Toen zijn resten gevonden uit de ijzertijd/romeinse tijd en de middeleeuwen. Op basis hiervan is door de gemeente Het Hogeland besloten het terrein te laten onderzoeken door middel van een archeologische opgraving. In het onderzoeksgebied waren veel verstoringen aanwezig als gevolg van een stal/schuur die hier eerder heeft gestaan. Met name de oostelijke zijde was diep verstoord, grotendeels zelfs dieper dan de maximale ontgravingsdiepte. Hierdoor zullen archeologische sporen zijn aangetast. Veel oudere sporen zullen ook zijn verdwenen als gevolg van enkele grote grachten uit de nieuwe tijd. In het noordprofiel konden vijf verschillende gebruiks-/ophogingsfasen worden herkend die moeilijk te dateren waren. De oudste resten dateren waarschijnlijk vanaf de midden ijzertijd en/of romeinse tijd. Het oudste spoor is een sloot waarvan niet duidelijk is of deze tot het wierdeterrein heeft behoord. Indien deze sloot deel uitmaakte van de wierde zal deze niet ouder kunnen zijn dan de late ijzertijd, indien ouder dan zou de sloot kunnen dateren vanaf de midden ijzertijd. De oudste resten zijn gevonden in de noordwestelijke hoek van het onderzoeksgebied. In dit deel en verder westelijk kunnen de oudere fasen van de wierde verwacht worden. Deze bevinding sluit aan bij het onderzoek uit 2013. Later is de wierde in oostelijke richting uitgebreid. Geen van de sporen kunnen met zekerheid worden gedateerd in de middeleeuwen. Tijdens het onderzoek uit 2013 zijn veel meer (laat)middeleeuwse vondsten gedaan, op basis waarvan een laatmiddeleeuws erf ten zuiden van het onderzoeksgebied vermoed kan worden. Pas vanaf de zeventiende en achttiende eeuw wordt het onderzoeksgebied intensief gebruikt. Het is aannemelijk dat het omgrachte erf zoals dat zichtbaar is op historische kaarten zijn oorsprong vindt in deze tijd. Het erf is vanaf die tijd omringd door grachten die een aantal keren zijn verlegd. Van deze grachten is alleen spoor 11 zichtbaar op historische kaarten vanaf 1828. De overige grachten zullen aanwezig zijn geweest tussen de zeventiende eeuw en de vroege negentiende eeuw. Het gefragmenteerd bewaard gebleven vondstmateriaal duidt voor de nieuwe tijd vooral op een alledaags boeren bedrijf. Er zijn geen vondsten gedaan die getuigen van een bovengemiddelde welvaart. Vondsten uit de perioden ijzertijd tot en met middeleeuwen zijn te minimaal bewaard gebleven om tot betrouwbare conclusies te leiden.</p>