Bureauonderzoek en verkennend booronderzoek Archeologie Nieuwbouw Biogasinstallatie nabij Graaf van Lynden van Sandenburgweg 8 te Cothen, gemeente Wijk bij Duurstede

Hamaland Advies heeft in opdracht van Locis Adviseurs een archeologisch bureauonderzoek en verkennend veldonderzoek uitgevoerd voor een plangebied nabij Graaf van Lynden van Sandenburgweg 8 te Cothen. De geplande ontwikkeling betreft de nieuwbouw van een biogasinstallatie en de herinrichting van het gehele perceel. De oppervlakte van het plangebied bedraagt 12.850 m², waarvan circa 8.600 m² nieuw bebouwd zal worden. De bodemverstoring van de te bouwen kelders onder de gebouwen is 2,00 m-mv en onder vergistersilo’s 1,00 m-mv. De bodemverstoring van de herinrichting van het perceel is tijdens het opstellen van het bureauonderzoek nog onbekend. Verwacht wordt dat de herinrichting (bestrating, groenaanleg, kabels- en leidingen) een bodemverstoring van ca. 0,50-0,80 m-mv zal genereren. Op de archeologische beleidskaart van de gemeente Wijk bij Duurstede ligt het plangebied in een gebied met een lage (AWVG 5) en een middelhoge archeologische verwachting (AWVG 4, zie Afbeelding 13). Bij ligging in twee verwachtingsgebieden geldt normaliter de hoogste categorie als uitgangspunt om te bepalen of er een onderzoeksverplichting geldt. De beleidsdoelstelling voor deze categorie is archeologisch vooronderzoek om vast te stellen of er sprake is van behoudenswaardige archeologische waarden. Er gelden ontheffingscriteria voor bodemingrepen tot 5.000 m² en een diepte tot 100 cm onder maaiveld. Vanwege de overschrijding van de vrijstellingsgrens is door Hamaland Advies een KNA conform bureauonderzoek en verkennend bodemonderzoek uitgevoerd. Omdat slechts een zeer klein gedeelte van het plangebied is aangeduid met de ‘verwachtingswaarde archeologie – middelhoog’ en slechts een oppervlakte van 400 m² van Hal 2 bebouwd wordt in deze verwachtingszone, is in overleg met de adviseur van de gemeente (drs. R. Torremans van de ODRU) bepaald dat alleen dit deel van het plangebied door middel van boringen hoeft te worden onderzocht. Conclusie Het bureauonderzoek toont aan dat voor het plangebied een archeologische verwachting geldt op vindplaatsen uit alle perioden vanaf het Laat-Paleolithicum tot en met de Nieuwe Tijd. De prehistorische niveaus liggen dieper dan 6 m-mv. Alleen potentiële archeologische niveaus vanaf de Romeinse Tijd zullen door de nieuwe Biogasinstallatie worden verstoord. Het plangebied heeft altijd een agrarische functie gehad als boomgaard, akker of weide. Bewerking van de bodem c.q. het rooien van de boomgaard heeft een nog onbekende bodemverstoring teweeggebracht. Ook het aanbrengen van een drainage en een ophoging met grond van een andere locatie hebben mogelijk voor een bodemverstoring gezorgd. De exacte omvang en diepte van de gepleegde verstoringen is onbekend vanwege het gebrek aan schriftelijke bronnen hierover. Anders dan verwacht is de bodem over een grotere diepte verstoord door menselijke invloeden. Deze verstoring hangt samen met het meermaals ophogen van het plangebied in het verleden en de wisselende agrarische functies (boomgaard, akker en weide) die het plangebied heeft gehad. Het gehele plangebied is tot een minimale diepte van 130 cm-mv verstoord. Daaronder bevindt zich tot een gemiddelde diepte van 200 cm-mv de oorspronkelijke bouwvoor en ploegzool die in de Late Middeleeuwen gedateerd kan worden. Het betreft in oorsprong komklei van de Formatie van Echteld die na de bedijking voor landbouwdoeleinden bewerkt zijn. Het pakket geroerde komklei gaat op een diepte van gemiddeld 200 cm-mv over in schone ongeroerde matig gerijpte komkleiafzettingen die onder relatief natte omstandigheden gevormd zijn. Selectieadvies Aan de hand van de verkennende boringen is vastgesteld dat binnen het deel van het plangebied dat in de middelhoge verwachtingszone ligt, in de basis van het profiel sprake is van komklei van de Formatie van Echteld, waarvan de top bewerkt is voor landbouwdoeleinden. De oorspronkelijke bouwvoor bevindt zich op een diepte van 130 cm-mv. Daarboven bevindt zich een dik pakket zandige klei met puin, grind en ander materiaal dat in subrecente tijd is aangebracht. Hierdoor ligt het perceel gemiddeld 75 cm hoger ten opzichte van de onbebouwde percelen in de directe omgeving van het plangebied. Omdat de ongeroerde natuurlijke afzettingen buiten het bereik van de toekomstige verstoring liggen en gevormd zijn onder relatief natte omstandigheden die permanente menselijke bewoning onmogelijk maakten, adviseren wij om geen vervolgonderzoek uit te laten voeren. De kans dat met de voorgenomen bodemingrepen archeologische waarden verstoord gaan worden is nihil. Selectiebesluit Het rapport en het selectieadvies zijn op 25 oktober 2016 beoordeeld door de bevoegde overheid (Gemeente Wijk bij Duurstede) en diens adviseur, dhr. M. Middelbos van de ODRU, (OLO nr. 2456411). Met betrekking tot het rapport zijn enkele opmerkingen gemaakt. Deze zijn verwerkt en/of aangepast in deze definitieve rapportage. De heer M. Middelbos stemt in met het advies van Hamaland wat betreft de conclusie dat een vervolgonderzoek ter plekke van de uitbreiding van de stallen niet noodzakelijk is, omdat bij het onderzoek geen archeologische indicatoren zijn aangetroffen en de kans op aanwezigheid van een archeologische vindplaats op deze locatie daardoor klein is. Voorbehoud Verder dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (Erfgoedwet 1-7-2016, art. 5.10 en 5.11) kenbaar te worden gemaakt, om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: “Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij onze minister”. Het verdient aanbeveling ook de verantwoordelijk ambtenaar van de gemeente Wijk bij Duurstede hiervan per direct in kennis te stellen.