Een werkplaats en twee stadsboerderijen

<p>In juli en augustus 2017 vond een archeologisch onderzoek plaats op het perceel Venuslaan 57 in Enkhuizen. Het gebied ligt binnen het gebied van de stadsuitbreiding van Enkhuizen, dat vanaf 1590 tot stand is gekomen.<br>In de Middeleeuwen was het gebied in gebruik als weidegrond. Twee kuilen dateren uit deze tijd en zijn waarschijnlijk gegraven als kleiwinningskuilen. Bij het onderzoek zijn geen gedempte ontginningssloten teruggevonden. In de jaren 90 van de 16de eeuw is wat afval gestort op het terrein. Hierna is het maaiveld opgehoogd door een pakket schone (vette) klei te storten van globaal 1 meter dik. Uit dit ophogingspakket komen slechts weinig vondsten, waardoor het niet mogelijk is om het moment van ophogen strak te dateren. Enkele vondsten wijzen erop dat rond het midden van de 17de eeuw in ieder geval een deel van de ophoging plaatsvond, eveneens met schone klei.<br>Binnen het plangebied stond in de 17de eeuw één gebouw, namelijk een rechthoekig gebouw van 7,3 bij 4,5 meter met de noklijn parallel aan de Venuslaan. Het pand is in de eerste helft van de 17de eeuw gebouwd en was waarschijnlijk een werkplaats. Binnen het pand lag een waterkelder en mogelijk een kleine kelder of bak. Een schoorsteenfundering is niet gevonden, maar deze kan zijn weggebroken bij de bouw van de loods in de jaren 60 van de 20ste eeuw. Direct buiten de werkplaats bevond zich een bakstenen vierkante put met bodem die goed waterdicht was gemaakt. Dit wijst erop dat de put bestemd was voor een vloeistof. De functie van de werkplaats blijft helaas onduidelijk.<br>Op zeker moment is een grote koeienstal binnen het plangebied gebouwd. Uit historische bronnen blijkt dat de stal in ieder geval in 1812 bestond, op basis van archeologische gegevens kan worden gesteld dat de stal rond 1763 is gebouwd. De stal bood volgens een verkoopakte plaats aan 42 koeien, wat erg veel is. Een koeienstal lijkt op het eerste gezicht een vreemd element voor een stad, maar voor de noordwesthoek van Enkhuizen is dit een normaal fenomeen. In dit deel van de stad bevonden zich met name in de 18de en 19de eeuw veel stadsboerderijen en het gebied werd (en wordt nog steeds) aangeduid als de Boerenhoek. Het gaat om een rechthoekig gebouw van ongeveer 26 bij 12 meter. Bij de opgraving zijn twee slietenfunderingen gevonden van poeren, evenals een poer. Wanneer zij als uitgangspunt worden genomen, kan een houtskelet met vier gebinten worden gereconstrueerd.<br>In of kort voor 1875 is de grote stal afgebroken en is hiervoor in de plaats een kleine stolpboerderij gebouwd aan de zuidzijde van het plangebied. Van dit gebouw is een fundering, een inpandige waterkelder en een naastgelegen waterput gevonden. In 1905/1906 verscheen een bijgebouw, waarschijnlijk een stal, naast de stolpboerderij. Het boerderijcomplex is in de jaren 60 van de 20ste eeuw afgebroken. Hiervoor in de plaats kwam een loods die tot 2017 heeft bestaan.</p>