การกำหนดความรับผิดทางแพ่งของผู้มีอำนาจควบคุม: ศึกษากรณีบริษัทจำกัด

การค้นคว้าอิสระฉบับนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการกำหนดความรับผิดทางแพ่งของบุคคลที่มีอำนาจควบคุมภายใต้กรอบของกฎหมายไทย โดยผู้มีอำนาจควบคุมนี้มักจะไม่มีชื่อเป็นกรรมการของบริษัทแต่กลับเป็นผู้มีอิทธิพลอย่างแท้จริงคอยบงการอยู่เบื้องหลังกรรมการ และการที่บุคคลนั้นไม่ได้มีหน้าที่ในการบริหารจัดการงานของบริษัทแต่มีอำนาจในการสั่งการหรือมีอำนาจควบคุมกรรมการในการกระทำการต่าง ๆ อาจนำมาซึ่งความเดือดร้อนเสียหายแก่บริษัทได้ ซึ่งความเสียหายดังกล่าวไม่เพียงแต่จะส่งผลกระทบต่อบริษัทหรือผู้ถือหุ้นในบริษัท แต่ยังอาจมีผลกระทบต่อบุคคลภายนอกบริษัทหรือประชาชนทั่วไปด้วย อีกทั้งเมื่อเกิดความเสียหายขึ้นแล้ว ผู้มีอำนาจควบคุมกลับไม่มีหน้าที่ต้องรับผิดชอบในความเสียหายที่เกิดขึ้นตามกฎหมายแต่อย่างใด จากปัญหาดังกล่าวพบว่า ในประเทศอังกฤษมีการให้คำนิยามเรียกบุคคลที่มีอำนาจควบคุมบริษัทเช่นนี้ว่าคือ Shadow Director หรือกรรมการเงา ดังนั้น ผู้เขียนจึงศึกษาหลักการในเรื่องกรรมการเงาจากกฎหมายของประเทศอังกฤษเพื่อนำมาเป็นแนวทางในการปรับใช้ในบริบทของกฎหมายไทยจากการศึกษาพบว่า ใน The Companies Act 2006 ของประเทศอังกฤษ ได้มีการบัญญัติคำนิยามของคำว่ากรรมการเงาแยกเอาไว้โดยเฉพาะอย่างชัดเจน อีกทั้งยังได้มีการบัญญัติให้นำบทบัญญัติในเรื่องเกี่ยวกับหน้าที่ของกรรมการบริษัทมาใช้บังคับกับกรรมการเงา รวมไปถึงมีบทบัญญัติให้กรรมการเงาต้องรับผิดในความเสียหายที่ตนได้กระทำการหรืองดเว้นการกระทำการโดยมิชอบอันเป็นการกระทำขัดต่อหน้าที่ของตนด้วย แต่ในส่วนกฎหมายของไทยในปัจจุบันนั้น ยังไม่มีบทบัญญัติในเรื่องการกำหนดความรับผิดของผู้มีอำนาจควบคุมไว้โดยเฉพาะ ทำให้ศาลไม่อาจนำหลักกฎหมายที่ปรับใช้กับกรรมการมาปรับใช้ได้โดยตรง แต่จำต้องอาศัยการเทียบเคียงกฎหมายที่มีความใกล้เคียงกันอย่างยิ่งมาปรับใช้แทนเพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรมแก่คดี ผู้เขียนจึงแบ่งประเด็นในการวิเคราะห์ออกเป็นสามประเด็น ได้แก่ การกำหนดคำนิยามของผู้มีอำนาจควบคุมบริษัท การกำหนดลักษณะของผู้มีอำนาจควบคุมบริษัท และการแก้ไขบทบัญญัติในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์เพื่อกำหนดความรับผิดของผู้มีอำนาจควบคุมบริษัทเพื่อให้กฎหมายของไทยมีบทบัญญัติที่ชัดเจนและสามารถรองรับกับปัญหาที่เกิดขึ้น การค้นคว้าอิสระนี้จึงเสนอให้มีการแก้ไขเพิ่มเติมบทบัญญัติในเรื่องผู้มีอำนาจควบคุมไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ในส่วนกฎหมายบริษัท